De bevroren kap van de Noordelijke IJszee heeft weer eens haar jaarlijkse verdwijntruc uitgevoerd, en de editie van 2026 is allesbehalve inconsistent. Het zeeijs bereikte zijn minimale omvang op 12 september, met een geschatte bedekking van 4,6 miljoen vierkante kilometer (1,78 miljoen vierkante mijl), volgens NASA en het National Snow and Ice Data Center (NSIDC). Dat deelt de tiende plaats met 2008, 2010 en 2025 voor het op één na laagste minimum in het satellietrecord - een vierdubbele gelijkspel waar niemand op zit te wachten.

Voor de context: dit is een natuurlijke fluctuatie die al millennia aanhoudt: ijs groeit tijdens de lange poolwinter, bereikt meestal een piek in maart, en smelt dan in de zomer tot het jaarlijkse dieptepunt in september. Het addertje onder het gras is dat satellieten sinds eind 1978 meekijken, en het ijs bedekt nu zowel op het jaarlijkse maximum als minimum een kleiner deel van de Noordelijke IJszee dan een paar decennia geleden. De neerwaartse trend versnelde in de jaren 2000 en zette een reeks records en bijna-records in gang. Elk van de afgelopen 20 zomers, van 2007 tot en met 2026, staat in de top 20 van laagste minimumomvang ooit gemeten. Het absolute dieptepunt? September 2012, dat blijkbaar wilde opscheppen.

Recenter is het septemberminimum relatief stabiel gebleven. Het weer kan bepalen hoeveel ijs er van de ene zomer op de andere smelt - de afgelopen tien jaar heeft meer bewolking voorkomen dat zonlicht het smelten versnelde, volgens NASA-wetenschappers. Dus het plateau is echt, maar het zomerminimum blijft ruim onder het langetermijngemiddelde. Zie het als een test iets minder slecht verpesten.

Over de hele Arctische regio is het ijs dat overblijft jonger en dunner. Waarnemingen tonen een afname van meerjarig ijs - het spul dat minstens één smeltseizoen overleeft - waardoor een Arctische regio achterblijft die wordt gedomineerd door dunner eenjarig ijs. Ook het winterijs krimpt: het maximum van maart 2026 evenaarde statistisch het maximum van 2025 als laagste in het satellietrecord. Natuurlijke cycli zoals de Arctische Oscillatie spelen een rol, maar de afname gedurende het hele satellietrecord kan niet alleen door natuurlijke variabiliteit worden verklaard. Natuurlijke variabiliteit en stijgende mondiale temperaturen hebben samengewerkt om grotere hoeveelheden Arctisch zeeijs te laten smelten, en wetenschappers hebben voorspeld dat een vrijwel ijsvrije Arctische regio minstens één keer vóór het midden van de 21e eeuw zou kunnen voorkomen. Zet het maar vaag in je agenda.

Om de omvang van het zeeijs te meten, vertrouwen wetenschappers op satellieten met passieve microgolfsensoren die de microgolfenergie detecteren die de aarde van nature uitstraalt. Zeeijs straalt meer van deze energie uit dan open water, dus het valt op in microgolfbeelden - en omdat microgolven door wolken gaan, kunnen de satellieten het zeeijs regelmatig observeren, ongeacht het weer. Het record begon in 1978 met NASA's Nimbus-7, gevolgd door satellieten van het Defense Meteorological Satellite Program (DMSP) vanaf 1987 en NASA's Aqua-satelliet tussen 2002 en 2011. Vanaf 2025 begonnen wetenschappers waarnemingen van de GCOM-W-satelliet van het Japan Aerospace Exploration Agency te gebruiken. De witte cirkel in het midden van elke afbeelding is het 'poolgat', ten noorden waarvan satellietsensoren historisch gezien geen gegevens konden verzamelen; de schattingen van het zeeijs gaan ervan uit dat dat gat met ijs is gevuld. NASA Earth Observatory-afbeeldingen door Michala Garrison, met gegevens van het National Snow and Ice Data Center.