Donald Trump heeft misschien het moordwapen gevonden om landen naar believen te straffen: door tarieven op te leggen aan hun export naar de Verenigde Staten. En hij heeft het opgediept uit de prullenbak van de geschiedenis - specifiek de Smoot-Hawley Tariefwet van 1930, de wet die mede de wereldhandel verstikte en de Grote Depressie inluidde. Want niets zegt 'Make America Great Again' als het doen herleven van het beleid dat Amerika Groot Depressief maakte.

De president is sinds februari op zoek naar een nieuw instrument, toen het Hooggerechtshof de tarieven vernietigde die hij onder de Internationale Economische Noodbevoegdhedenwet (IEEPA) aan vrijwel alle handelspartners van Amerika had opgelegd. De rechtbank achtte het beroep op nationale noodsituaties - waaronder een 'volksgezondheidscrisis' door illegale drugs, handelstekorten die 'leidden tot de uitholling' van de industrie, en Brazilië dat voormalig president Jair Bolsonaro gevangen zette wegens het beramen van een staatsgreep - om maar te zeggen, dubieus. Beleidsanalisten hebben zich vermaakt met spelletjes om te voorspellen welke juridische rechtvaardiging hij vervolgens zou inzetten.

Afgelopen vrijdag legde Trump rondetarieven op aan iedereen onder Sectie 301 van de Handelswet van 1974, met het argument dat handelspartners Amerikaanse bedrijven oneerlijk onderbieden door goederen te importeren die met dwangarbeid zijn gemaakt. Een overduidelijk ongefundeerde beschuldiging, die ongemakkelijk naast Amerika's eigen door de staat gesanctioneerde dwangarbeidspraktijken staat. Maar Sectie 301 geeft hem geen carte blanche; het is bedoeld om te vergelden voor specifieke 'daden, beleidslijnen en praktijken' die 'onredelijk' zijn en Amerikaanse bedrijven 'belasten of beperken'. Een algemene beschuldiging dat elk land dwangarbeid mogelijk maakt, zal voor de rechter waarschijnlijk geen stand houden.

Het werkelijk dreigende precedent kwam van de maandag daarvoor, toen Trump een tarief van 50% oplegde aan import uit Canada. Het voorwendsel: Canadese discriminatie van Amerikaanse zuivel, drank en auto's - die paradoxaal genoeg ontstond als vergelding voor Trumps oorspronkelijke tarieven. Slimme waarnemers merken op dat Trump dreigde Canada te straffen voor bosbrandrook die de VS binnenwaait. Misschien zijn de heffingen bedoeld om Canada te verzwakken voor USMCA-onderhandelingen, of om Canadezen te overtuigen de 51e staat te worden. Of gewoon omdat 'tarief' een mooi woord is.

De bevoegdheid die werd ingeroepen: Sectie 338 van de Smoot-Hawley Tariefwet van 1930. Dit statuut is gevaarlijk omdat het de president toestaat heffingen op te leggen aan elk land onder vage argumenten - specifiek, als dat land iets doet om de VS 'in een nadelige positie te brengen vergeleken met de handel van enig ander land'. Zodra de president dit besluit, kan hij nieuwe rechten afkondigen die de last compenseren. Tot Trump werd Sectie 338 nooit gebruikt om tarieven op te leggen; het was hefboom voor 'meest begunstigde natie'-behandeling. Trump geeft niet om dergelijke fijnzinnigheden.

Amerika's handelspartners waren in februari opgetogen toen een 6-3 meerderheid, waaronder twee door Trump benoemde rechters, tegen IEEPA-gebruik oordeelde. Maar de rechtbank toonde ongelooflijke terughoudendheid, en maakte alleen bezwaar omdat tarieven belastingen zijn, het domein van het Congres. Het uitvoerend orgaan is eerder weggekomen met dubieuze argumenten: in 1975 riep Nixon de Trading with the Enemy Act van 1917 in om een Japanse ritsenfabrikant te belasten - een land waarmee we niet in oorlog waren. Trumps advocaten citeerden dat precedent.

Sinds februari hebben Trumps handlangers juridische statuten doorzocht. Hij riep Sectie 122 van de wet van 1974 in voor een tarief van 10% om betalingsbalanscrises te voorkomen - een crisis die niet bestaat met zwevende wisselkoersen. Zijn eigen advocaten betoogden dat Sectie 122 IEEPA niet kon vervangen. Het had een limiet van 150 dagen. Hij heeft ook Sectie 301 en Sectie 232 van de Trade Expansion Act van 1962 gebruikt voor staal, aluminium, hout, halfgeleiders en auto's op gronden van nationale veiligheid.

Geen enkele verleent de onbeperkte macht van Sectie 338. Met zo'n omvangrijk mandaat kan Trump moeilijk te stoppen zijn. Laten we eens kijken wat hij ermee doet - want blijkbaar is het enige dat tussen wereldhandel en chaos staat een wet uit de jaren 30 die al eens een Grote Depressie heeft veroorzaakt.