Een enkele gletsjer aan de onderkant van de wereld is misschien alles wat ons scheidt van catastrofale zeespiegelstijging, en wetenschappers hebben zojuist nieuw onderzoek gepubliceerd dat bevestigt dat hij sneller smelt dan we dachten - want natuurlijk. Thwaites, liefkozend de 'Doomsday Glacier' genoemd, is ongeveer zo groot als Florida en bevat genoeg ijs om de wereldwijde kustlijnen met twee voet te laten stijgen. Maar hij fungeert ook als een kurk die de West-Antarctische ijskap tegenhoudt, waarvan een groot deel onder zeeniveau ligt. Naarmate Thwaites verslechtert, komt meer van dat ijs bloot te staan aan de oceaan, wat een feedbackloop creëert die het smelten versnelt. Als Thwaites volledig instort, zou het hele binnenland van de ijskap kunnen volgen, waardoor de zeeën met maar liefst 10 voet kunnen stijgen.

Het volgen van Thwaites' ondergang vanuit de ruimte is gemakkelijk. Het voorspellen van zijn toekomst is lastiger geweest. Jarenlang konden computermodellen niet eens de eenvoudige test doorstaan van het nabootsen van de terugtrekking die satellieten al hebben waargenomen, waardoor ze onbetrouwbaar waren voor het vooruitkijken. Maar nu hebben wetenschappers een belangrijk ontbrekend stuk ingevuld. Een nieuw artikel in Nature Communications lijkt de eerste te zijn die rekening houdt met wat er onder Thwaites gebeurt - specifiek in de grounding zone, waar de ijzige onderbuik van de gletsjer op de zeebodem rust. Pas onlangs beseften wetenschappers dat deze zone geen vaste grens is, maar oscilleert met de getijden. Terwijl hij op en neer deint, dringt warm water eronder, waardoor scheuren en kilometerslange kanalen ontstaan die nog meer smelten mogelijk maken.

Eerdere simulaties hielden geen rekening met deze dynamiek, zei Mattia Poinelli, een glacioloog aan UCLA en eerste auteur van het artikel. Door dit op te nemen, kon het model van zijn team de satellietwaarnemingen evenaren. Het toonde ook aan dat Thwaites al in 2038 permanent los zou kunnen raken van de zeebodem, met een kans van 60 procent dat dit tegen het einde van de eeuw gebeurt - een eventualiteit die het smelten waarschijnlijk nog verder zou opvoeren. 'Er zijn veel andere onbekenden, maar dit lost een specifiek en zeer belangrijk stukje van de puzzel op', zei Poinelli.

Als het klimaat zo warm blijft als nu, laat het model zien dat Thwaites tegen het einde van de eeuw drie centimeter zeespiegelstijging zou toevoegen. Dat klinkt misschien niet als veel, maar het verdubbelt eerdere projecties. Thwaites draagt ongeveer 4 procent bij aan de zeespiegelstijging, wat over de afgelopen drie decennia neerkomt op zo'n 10 centimeter - genoeg om huizen in North Carolina in zee te laten storten en kustgemeenschappen op de Salomonseilanden en in Senegal te dwingen naar hoger gelegen grond te verhuizen. En aangezien de opwarming van de aarde niet stabiel blijft maar blijft toenemen, zou de wereld zich moeten voorbereiden op nog meer smelt dan het model voorspelt, zei Poinelli.

Maar wat als de mensheid haar zaken op orde krijgt en klimaatverandering vertraagt, of een manier vindt om de oceanen veilig af te koelen met geo-engineering? Een afzonderlijke studie in Geophysical Research Letters in juli testte dat hypothetische scenario met Thwaites en zijn vergelijkbaar grote buur, de Pine Island-gletsjer, de snelst smeltende gletsjer op Antarctica. Samen zijn ze verantwoordelijk voor het grootste deel van de zeespiegelstijging van Antarctica. Oceaan-smelt is de belangrijkste boosdoener, dus de onderzoekers 'zetten het volledig uit' in hun model, zei Rosie Williams, een ijskapmodelleur bij de British Antarctic Survey en hoofdauteur van het artikel. Ondanks al hun overeenkomsten zouden Pine Island en Thwaites heel verschillend reageren. Bij koelere oceaantemperaturen zou Pine Island binnen een decennium ijs kunnen herstellen en uiteindelijk weer aangroeien tot waar het 80 jaar geleden was - mede dankzij zijn relatief intacte buitenste plat. Thwaites daarentegen zou minstens 150 jaar ijs blijven verliezen en wereldwijd de zeespiegel blijven verhogen. De onderzoekers veronderstellen dat dit komt omdat Thwaites er veel slechter aan toe is, met de oostelijke helft aanzienlijk verminderd en de westelijke helft uiteengevallen in vele ijsbergen. Zelfs in dit fictieve best-case scenario is de gletsjer misschien gedoemd.

Maar 'dat betekent niet dat er niets is dat we kunnen doen', zei Williams. Elke fractie van een graad opwarming maakt een verschil.