In de nieuwste aflevering van 'Acties spreken luider dan slogans' hebben oliemaatschappijen adembenemende winsten geboekt voor het voorjaarskwartaal, en toch boren ze nog steeds niet alsof het 2008 is. Exxon Mobil haalde 14,5 miljard dollar op, Chevron boekte een recordwinst van 12 miljard dollar, en Shell stopte 9,8 miljard dollar in eigen zak - meer dan het dubbele van de winst in dezelfde periode vorig jaar. Deze meevaller is te danken aan een oorlog in het Midden-Oosten die de Straat van Hormuz effectief blokkeerde, waardoor leveranciers de schilderachtige route over land en door pijpleidingen moesten nemen. De daaruit voortvloeiende tekorten, beperkte raffinagecapaciteit en hogere transportkosten hebben de olie- en benzineprijzen doen stijgen, wat de producenten een mooi zakcentje opleverde.

Maar hier is de twist: die winsten worden niet geïnvesteerd in nieuwe putten of exploratieboringen. In plaats daarvan stoppen bedrijven het geld in hun eigen zakken en overladen ze aandeelhouders met dividenden. Het vroegere motto van de industrie, 'boor, schat, boor', is vervangen door het meer nuchtere 'kapitaaldiscipline'. Het is een verschuiving van wild boren en productiegroei naar het aanscherpen van de riem en grotere uitkeringen aan investeerders. Oliebestuurders verwachtten een zwak 2026 vanwege een aanbodoverschot, maar de sluiting van de Straat van Hormuz beperkte het aanbod en stelde hen in staat hoge prijzen te vragen voor raffinagecapaciteit buiten het Midden-Oosten.

'Hoewel we de huidige situatie niet hadden voorzien, waren we erop voorbereid', zei Exxon-CEO Darren Woods in een analistengesprek in juli, zoals gerapporteerd door de Wall Street Journal. 'Ondanks het tijdelijke verlies van ongeveer 10 procent van onze upstream-productie, hebben we uitzonderlijke financiële resultaten behaald.' Chevron's CFO Eimear Bonner echode dat sentiment tegen Bloomberg: 'We hebben geen enkel plan gewijzigd.'

Dus veel voor het 'loslaten' van de Amerikaanse energie door de regering-Trump. De regering beloofde dat oliemajors zich op Venezolaanse velden zouden storten nadat Nicolas Maduro in januari was vastgezet, maar het boren bleef traag ondanks de pogingen van de regering om openbare gronden open te stellen. Zelfs met federale gronden die werden opengesteld, waren bedrijven lauw. Terwijl Amerikanen bloeden bij de pomp, is president Donald Trump zo ver gegaan om oliemaatschappijen te beschuldigen van 'te veel geld verdienen' aan de oorlog, niet in staat hen over te halen de productie op te voeren.

'Olie- en gasbedrijven reageren meer op financiële prikkels dan op politieke signalen', zei Clark Williams-Derry, energie-financieel analist bij het Institute for Energy Economics and Financial Analysis. 'Ze zullen eerst naar hun financiën kijken in plaats van naar de eisen van politici.'

Als de oorlog tussen de VS en Israël met Iran in 2012 had plaatsgevonden, hadden oliemaatschappijen de prijsstijging misschien als een gouden kans gezien om meer te boren. Tijdens de frackinghausse in de jaren 2000 was de beloning van CEO's vaak gekoppeld aan productiegroei, en investeerders konden er geen genoeg van krijgen. Maar die gloriedagen eindigden met prijscrashes - met name de door Saoedi-Arabië geleide overstroming in 2014 en de COVID-19-pandemie in 2020. In de afgelopen vijf jaar zijn investeerders afgeknapt op boorlustige bedrijven en hebben ze een meer gedisciplineerde aanpak omarmd: focus op goedkopere boringen, beperk uitgaven en geef meer geld terug aan aandeelhouders.

'Wat misschien het meest veelzeggend is over de bedrijfsreactie op de turbulente krachten die de olie- en gassector beïnvloeden, is hoe weinig er in 2026 is veranderd', zei Tom Ellacott, senior vice-president van bedrijfsonderzoek bij Wood Mackenzie, in een persbericht van juli. 'Kapitaaldiscipline is duurzamer gebleken dan zowel de beren als de stieren hadden verwacht.'

Het Amerikaanse boren, gemeten naar het aantal boortorens, nam in de zomer licht toe - maar pas nadat de president een oorlog in Iran was begonnen die de prijzen deed stijgen. In juni was het slechts terug op hetzelfde niveau als het voorgaande jaar, volgens gegevens van Baker Hughes. Williams-Derry merkt op dat internationale oliemaatschappijen oorlogen in Oekraïne en Iran hebben gebruikt om de inkomsten te verhogen en royale betalingen aan Wall Street-investeerders te handhaven. In rustigere tijden hebben ze zelfs schulden aangegaan om die uitkeringen te laten doorstromen, volgens zijn analyse van kas