De jaarlijkse traditie van Indonesische bossen die smeulen als een vergeten kampvuur heeft opnieuw een giftige mist over Singapore en Maleisië doen neerdalen, want niets zegt 'goede buur' als het delen van luchtwegaandoeningen en hoofdpijn. De branden van dit jaar in Kalimantan, Papua en Sumatra zijn bijzonder hardnekkig, dankzij een sterke El Niño die de droogte in een tondeldoos veranderde. Terwijl eerdere mistepisodes meestal een paar dagen duurden, sleepte deze zich wekenlang voort, waardoor iedereen ruim de tijd had om zijn hoest te perfectioneren.

De mist heeft ook een ander soort hoofdpijn doen oplaaien: politieke. Regeringen zitten klem tussen geïrriteerde burgers en het risico op verzuurde banden met Indonesië. "Mensen zijn het zat, boos en angstig," zegt Eugene Tan, universitair hoofddocent recht aan de Singapore Management University. "De regeringen moeten reageren, anders is wat meer een extern probleem was een intern probleem geworden met ruime mogelijkheden voor politisering." Met andere woorden, niets zo leuk als een beetje grensoverschrijdende smog om de binnenlandse politiek interessant te maken.

In Maleisië startten lokale bewoners een boycot van Indonesische producten nadat parlementslid Syed Saddiq opriep tot sancties tegen bedrijven die met de bosbranden in verband worden gebracht en zei dat Maleisiërs hen "als een outcast in de regio moeten behandelen". Ondertussen mopperen Singaporezen - gewend aan naadloze efficiëntie - dat de regering de bal heeft laten vallen. "Er lijkt de opvatting te zijn dat de regering de bal heeft laten vallen bij de aanpak van de mist, aangezien bekend was dat het El Niño-weerfenomeen ernstig zou zijn en er vroegtijdige waarschuwing was gegeven," merkt Tan op. "Duidelijk verwachten Singaporezen dat de regering daadkrachtig optreedt tegen de vervuilers."

Singapore heeft gereageerd met typische efficiëntie: honderden mistopvangcentra, maskers voor kwetsbaren en onderzoeken naar 10 in Singapore geregistreerde bedrijven die mogelijk met de branden in verband worden gebracht. Minister van Buitenlandse Zaken Vivian Balakrishnan ontmoette de Indonesische president Prabowo Subianto in Jakarta voor "eerlijke" en "oprechte" gesprekken die "constructieve benaderingen" opleverden - diplomatiek taalgebruik voor "we zijn het erover eens dat we het oneens zijn, maar beleefd". De twee landen kondigden een gezamenlijke taskforce aan om de mist aan te pakken, een schijnbare ontspanning na weken van sluimerende spanningen.

Maar niet iedereen had de memo ontvangen. Een hoge Indonesische functionaris zorgde voor opschudding door te beweren dat de bosbranden buiten menselijke controle waren en dat zuurstof in Singapore en Maleisië "ook uit onze bossen komt". De Singaporese senior minister K Shanmugam noemde de opmerking "teleurstellend" en "niet juist" - een zeldzame berisping van de stadstaat, die trots is op haar diplomatieke vaardigheden. "De mist treft onze gezondheid ernstig, en het is echt onaanvaardbaar," vertelde Shanmugam aan verslaggevers, eraan toevoegend dat aangezien de mist burgers aan beide zijden treft, er geen "bilaterale kwesties" zouden moeten zijn bij de aanpak ervan. "Het Indonesische publiek lijdt ook, en het is net zo goed in het belang van Indonesië als van ons om de bedrijven aan te pakken die deze problemen veroorzaken."

Dagen later kondigde Indonesië aan de gasexport naar Singapore te zullen verminderen, met verwijzing naar binnenlandse energiebehoeften - een zet die velen als vergelding zagen. De vermindering bedraagt minder dan 2% van de totale dagelijkse vraag van Singapore, dus het is ongeveer zo bedreigend als een zachte bries. Maar de timing was verdacht, net nadat de Indonesische energieminister had gewaarschuwd dat ze de gasexport naar landen die Indonesië niet "respecteren" konden stopzetten, en Prabowo zelf verwees naar "landen die graag Indonesië beledigen" toen hij de bosbranden besprak.

"Het is een afgezaagd draaiboek om Singapore als zondebok te gebruiken, gedreven door het 'abang-adik' [grote broer-kleine broer]-syndroom," zegt Tan, verwijzend naar de historische dynamiek waarin van Singapore wordt verwacht dat het zich schikt naar zijn grotere buur. "Uitingen van bezorgdheid door Singaporese leiders over de mist en hoe die de bevolking van beide landen treft, zijn opgevat als zou Singapore disrespectvol zijn geweest tegenover zijn buur."

Maleisië heeft ondertussen een ingetogener aanpak gekozen. Buitenlandse