Shahrnush Parsipur, irańska pisarka, która spędziła karierę na wprawianiu patriarchatu w poty – i sporo czasu w więzieniu za to – zmarła w wieku 80 lat. Pionierka feministycznej fikcji w Iranie, Parsipur ostro krytykowała patriarchalną kulturę kraju w powieściach takich jak „Kobiety bez mężczyzn” i „Touba i znaczenie nocy”. Była więziona czterokrotnie, zarówno pod rządami szacha, jak i Republiki Islamskiej, co dowodzi, że opresyjne reżimy naprawdę nie mają poczucia humoru – ani tolerancji dla kobiet z poglądami.

W 2026 roku jej powieść „Kobiety bez mężczyzn” została wreszcie opublikowana w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy, przetłumaczona z perskiego przez Faridouna Farrokha, i znalazła się na długiej liście International Booker Prize. „Dziedzictwa Shahrnush w historii literatury nie można naprawdę porównać z niczyim innym” – powiedziała jej brytyjska wydawczyni Denise Rose Hansen. „Będąc z nią w kontakcie kilka dni temu, była taka, jak zawsze: hojna, ciepła, szczera, bystra, błyskotliwa”.

Urodzona 17 lutego 1946 w Teheranie, Parsipur studiowała socjologię na Uniwersytecie Teherańskim. Jej pierwsza powieść, „Pies i długa zima”, została opublikowana w 1974 roku, czyniąc ją drugą powieściopisarką w Iranie, po Simin Daneshvar. Debiut opowiada o młodej Iranki wprowadzonej w aktywizm przez brata i jego przyjaciół – czyli początek dożywotniego nawyku robienia kłopotów.

Parsipur została po raz pierwszy uwięziona po rezygnacji z pracy jako producentka w irańskiej telewizji państwowej w związku z egzekucją dwóch poetów przez Savak, tajną policję. Później była więziona w latach 80. przez cztery lata i siedem miesięcy bez formalnego postawienia zarzutów. Opisała swoje doświadczenie w „Pamiętniku więziennym”, który zostanie opublikowany po angielsku po raz pierwszy w 2027 roku.

W 1989 roku opublikowała „Toubę i znaczenie nocy”, powieść historyczną śledzącą życie jednej kobiety na tle XX-wiecznego Iranu. Fabuła obejmuje 14-latkę poślubiającą 52-latka, co kończy się źle – co nie dziwi nikogo. Powieść zostanie opublikowana w angielskim tłumaczeniu w Wielkiej Brytanii przez Penguin w 2028 roku.

Również w 1989 roku Parsipur opublikowała „Kobiety bez mężczyzn”, tytuł nawiązujący do „Mężczyzn bez kobiet” Hemingwaya – bo kto nie chciałby prześcignąć Hemingwaya? Akcja rozgrywa się podczas zamachu stanu w 1953 roku, łączy pięć kobiet szukających wolności od patriarchalnego ucisku w ogrodzie. Adaptacja filmowa w reżyserii Shirin Neshat została wydana w 2009 roku. Powieść odniosła podziemny sukces w Iranie, dopóki żona urzędnika Republiki Islamskiej jej nie przeczytała i – niespodzianka – Parsipur została ponownie uwięziona, tym razem za przedstawienie kobiecej seksualności. Od 1994 roku mieszkała na politycznym wygnaniu w USA.

„Kobiety Iranu zmieniły się tak bardzo, tak wiele bez hidżabu” – powiedziała Guardianowi w marcu. „Nie obchodzi ich, co myśli Republika Islamska”. Kobiety Iranu, dodała, „spowodują upadek Republiki Islamskiej”. Chciała zostać pisarką od dzieciństwa, czytając perskie tłumaczenie „Wielkich nadziei” 36 razy z rzędu. Obok Dickensa wymieniała Dostojewskiego i Kafkę jako inspiracje. Jej inne książki to „Niebieski powód”, „Shiva”, „Oferta próbna” i „Ceremonia herbaciana w obecności wilka”.