شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده ایرانی که تمام عمرش را صرف عرق ریختن پدرسالاری کرد - و زمان قابل توجهی را هم در زندان به خاطر آن گذراند - در ۸۰ سالگی درگذشت. او پیشگام داستان‌نویسی فمینیستی در ایران بود و در رمان‌هایی مانند «زنان بدون مردان» و «طوبا و معنای شب» فرهنگ مردسالار کشور را به باد انتقاد گرفت. او چهار بار، هم در زمان شاه و هم در جمهوری اسلامی، زندانی شد که ثابت می‌کند رژیم‌های سرکوبگر واقعاً شوخ‌طبعی ندارند - یا تحملی برای زنانی با عقاید خاص.

در سال ۲۰۲۶، رمان «زنان بدون مردان» او برای اولین بار در بریتانیا منتشر شد، با ترجمه فریدون فرخ از فارسی، و در فهرست نهایی جایزه بین‌المللی بوکر قرار گرفت. «میراث شهرنوش در تاریخ ادبیات واقعاً با هیچ‌کس دیگری قابل مقایسه نیست،» گفت ناشر بریتانیایی او، دنیز رز هانسن. «در تماس با او چند روز پیش، او همان‌طور بود که همیشه بود: سخاوتمند، گرم، رک، تیزهوش، درخشان.»

شهرنوش پارسی‌پور در ۱۷ فوریه ۱۹۴۶ در تهران به دنیا آمد و در دانشگاه تهران جامعه‌شناسی خواند. اولین رمانش، «سگ و زمستان بلند»، در سال ۱۹۷۴ منتشر شد و او را به دومین رمان‌نویس زن ایران، پس از سیمین دانشور، تبدیل کرد. اولین اثر او درباره زن جوان ایرانی است که از طریق برادر و دوستانش با فعالیت‌های سیاسی آشنا می‌شود - اساساً، شروع یک عادت مادام‌العمر برای دردسر درست کردن.

پارسی‌پور اولین بار پس از استعفا از شغلش به عنوان تهیه‌کننده در تلویزیون دولتی ایران به دلیل اعدام دو شاعر توسط ساواک، پلیس مخفی، زندانی شد. او بعداً در دهه ۸۰ به مدت چهار سال و هفت ماه بدون تفهیم اتهام رسمی زندانی شد. او درباره تجربه خود در «خاطرات زندان» نوشت که برای اولین بار در سال ۲۰۲۷ به زبان انگلیسی منتشر خواهد شد.

در سال ۱۹۸۹، او «طوبا و معنای شب» را منتشر کرد، رمانی تاریخی که زندگی یک زن را در پس‌زمینه ایران قرن بیستم دنبال می‌کند. داستان شامل ازدواج یک دختر ۱۴ ساله با مردی ۵۲ ساله است که پایان بدی دارد - که برای کسی تعجب‌آور نیست. این رمان در سال ۲۰۲۸ با ترجمه انگلیسی توسط پنگوئن در بریتانیا منتشر خواهد شد.

همچنین در سال ۱۹۸۹، پارسی‌پور «زنان بدون مردان» را منتشر کرد، عنوانی که به «مردان بدون زنان» همینگوی اشاره دارد - چون چه کسی نمی‌خواهد از همینگوی پیشی بگیرد؟ داستان در جریان کودتای ۱۹۵۳ می‌گذرد و پنج زن را که در باغی به دنبال رهایی از ستم مردسالارانه هستند، به هم پیوند می‌دهد. اقتباس سینمایی به کارگردانی شیرین نشاط در سال ۲۰۰۹ منتشر شد. این رمان در ایران به موفقیتی زیرزمینی دست یافت، تا اینکه همسر یکی از مقامات جمهوری اسلامی آن را خواند و - کمال تعجب - پارسی‌پور دوباره زندانی شد، این بار به خاطر تصویرش از تمایلات جنسی زنان. از سال ۱۹۹۴، او در تبعید سیاسی در ایالات متحده زندگی می‌کرد.

«زنان ایران خیلی تغییر کرده‌اند، خیلی‌هایشان بدون حجاب،» او در مارس به گاردین گفت. «آنها اهمیتی نمی‌دهند که جمهوری اسلامی چه فکر می‌کند.» زنان ایران، او افزود، «باعث سقوط جمهوری اسلامی خواهند شد.» او از کودکی می‌خواست نویسنده شود و ترجمه فارسی «آرزوهای بزرگ» را ۳۶ بار پشت سر هم خوانده بود. در کنار دیکنز، او داستایفسکی و کافکا را به عنوان تأثیرگذاران خود نام برد. کتاب‌های دیگر او عبارتند از «عقل آبی»، «شیوا»، «پیشنهاد آزمایشی» و «مراسم چای در حضور گرگ».