Een klein onbemand vaartuig is begonnen aan een rondje Antarctica en komt mogelijk maandenlang niet terug. Het zeven meter lange vaartuig, dat eruitziet als een grote kajak in opvallend oranje, zal naar verwachting ongeveer 22.000 km afleggen door onherbergzame wateren, voortgestuwd door krachtige westenwinden en zonne-energie. Dat is zeven keer de afstand tussen Sydney en Perth, of ongeveer het equivalent van een zeer lange, zeer koude woon-werkrit.

Onderweg zal het naar verwachting enorme golven, vriestemperaturen, woeste winden en zelfs de incidentele nieuwsgierige zeehond of albatros tegenkomen. De missie? Gegevens verzamelen over koolstofdioxide in de oceaan en de atmosfeer, om wetenschappers te helpen de rol van oceaankoolstofputten beter te begrijpen.

Dr. Elizabeth Shadwick, hoofdwetenschapper bij de CSIRO, zei dat het vaartuig na het verlaten van Hobart oostwaarts richting Nieuw-Zeeland zou varen, "om uiteindelijk door de Drake Passage tussen het zuiden van Zuid-Amerika en Antarctica te schuifelen, en dan langs Zuid-Afrika terug naar ons hier, waar we het zullen oppikken." Ze hoopte het over zeven tot negen maanden weer te zien. "Schuifelen" is vermoedelijk de technische term.

Het autonome vaartuig, gemaakt door het Amerikaanse maritieme bedrijf Saildrone, is ontworpen om de avontuurlijke reis te doorstaan, met een zware kiel om het rechtop te houden, een roer om te sturen en een vast zonnezeil dat boven het oppervlak uitsteekt. Het zou op afstand worden gevolgd door het bedrijf, dat regelmatig via satelliet contact zou opnemen en het indien nodig een duwtje in de juiste richting zou geven. Zie het als een zeer dure, zeer langzame op afstand bestuurbare auto, minus de auto.

"Het is al behoorlijk heen en weer geslingerd," zei Shadwick. "Het is een behoorlijk robuust klein apparaat. We zagen golven van acht meter net een dag nadat we het hadden uitgezet en een wind van 35 knopen." Dus, een geweldige start.

Metingen tijdens de reis – waaronder windsnelheid, atmosferische druk, zonnestraling, oceaantemperatuur, saliniteit en chlorofyl, evenals koolstofdioxideniveaus in het water en de lucht – zouden wetenschappers naar verwachting helpen beter te begrijpen welke rol de oceanen spelen bij de opwarming van de aarde.

"De oceaan bewijst ons allemaal een grote dienst door jaarlijks ongeveer een derde van de antropogene of menselijke uitstoot op te nemen," zei Shadwick, en de Zuidelijke Oceaan rond Antarctica speelde een belangrijke rol. "Als we willen blijven vertrouwen op deze oceaandienst van het absorberen van onze menselijke uitstoot, moeten we begrijpen hoe deze in de toekomst zou kunnen veranderen." Geen druk, oceaan.

Bemande onderzoeksschepen die tussen Hobart en Antarctica voeren, doorkruisten slechts een beperkt deel van de oceaan, zei ze. Het autonome vaartuig zou gegevens verzamelen over een grotere afstand en langere tijd, inclusief cruciale metingen tijdens de poolwinter. Want blijkbaar is het sturen van mensen naar een ijskoud inferno minder aantrekkelijk dan het sturen van een robot.

Het vaartuig is het eerste in een vloot van vier. Andere zijn gepland om met tussenpozen van drie maanden te worden gelanceerd. Ze zullen worden verspreid over de Zuidelijke, Stille, Atlantische en Indische Oceaan, vooral tijdens de winter. Want waarom stoppen bij één als je er vier kunt hebben?

De wetenschappers kunnen via een missieportaal bijna realtime informatie raadplegen, en zodra de vaartuigen terugkeren naar de thuisbasis, zullen alle gegevens en observaties kwaliteitscontroles ondergaan voordat ze beschikbaar worden gesteld voor verder onderzoek. Dus, weet je, echte wetenschap, niet zomaar een leuk boottochtje.

Dr. Pep Canadell, hoofdwetenschapper bij de CSIRO, zei dat voor elke ton koolstofdioxide die vrijkomt bij het verbranden van fossiele brandstoffen, ongeveer 500 kg wordt verwijderd door oceaan- en boskoolstofputten. "Dit is als een korting van 50% op klimaatverandering," zei hij. Een korting waar we niet om hebben gevraagd, maar met tegenzin zullen accepteren.

Maar de hoeveelheid die door de oceanen wordt geabsorbeerd, zou kunnen veranderen door meerdere factoren: opwarmende wateren, westenwinden, smeltend ijs, oceaanverzuring en het gat in de ozonlaag. Observaties zouden wetenschappers in staat stellen deze processen nauwkeuriger te modelleren en te begrijpen hoe ze in de toekomst zouden kunnen veranderen, zei hij.