Wereldwijd zeggen de meeste mensen dat ze twee of meer kinderen willen, maar een aanzienlijk aantal stelt zich tevreden met één of geen. Het laatste UNFPA-rapport over de wereldbevolking onthult dat ongeveer één op de vijf volwassenen wereldwijd denkt dat ze hun gewenste gezinsgrootte niet zullen bereiken, grotendeels vanwege economische onzekerheid, ongelijkheid en gebrek aan steun. UNFPA-econoom en demograaf Michael Herrmann, sprekend op de Commissie voor Bevolking en Ontwikkeling in New York, waarschuwt tegen het zien hiervan als een crisis. "Demografische verandering is op zichzelf geen crisis," zegt hij, en pleit in plaats daarvan voor een concept genaamd demografische veerkracht.
Demografische veerkracht houdt in het helpen van samenlevingen om bevolkingsverschuivingen te voorzien, hun instellingen aan te passen en menselijk potentieel beter te benutten. Deze aanpak is van toepassing op zowel ontwikkelingslanden als rijke landen, ongeacht of hun bevolking groeit, krimpt of vergrijst. Herrmann merkt op dat sommige landen een "demografisch dividend" ervaren van een groeiende beroepsbevolking, terwijl andere, verder in de transitie, kunnen profiteren van een "tweede dividend" door te investeren in onderwijs, gezondheid, vaardigheden en technologie om de productiviteit te verhogen.
Een zichtbaar effect van vergrijzende bevolkingen is een krimpende beroepsbevolking, waarop veel regeringen hebben gereageerd door de pensioenleeftijd te verhogen. Herrmann bekritiseert dit als een bot instrument dat de verschillende capaciteiten, voorkeuren en levensomstandigheden van oudere volwassenen negeert. Hij stelt voor om meer flexibele opties aan te bieden, zoals deeltijd- of minder veeleisende rollen, om oudere werknemers betrokken te houden terwijl de druk op pensioenstelsels wordt verminderd, in plaats van simpelweg iedereen langer te laten werken.
Naarmate geboortecijfers dalen, reageren sommige regeringen met geldbonussen, belastingvoordelen of officiële vruchtbaarheidsdoelen, maar bewijs suggereert dat deze een beperkte en kortstondige impact hebben. "Eenmalige betalingen veranderen geen langetermijnbeslissingen," merkt Herrmann op, en zegt dat ze alleen kunnen beïnvloeden wanneer mensen kinderen krijgen, niet of ze dat doen. De nieuwe UNFPA-enquête over reproductieve keuzes van jongeren, die in 70 landen wordt uitgevoerd, vraagt mensen rechtstreeks waarom ze minder kinderen krijgen dan ze willen, en benadrukt economische en sociale druk zoals hoge huisvestings- en kinderopvangkosten, onzeker werk en zorgen over de toekomst, waaronder politieke instabiliteit en klimaatverandering.
Ongelijke genderrollen, waarbij vrouwen vaak het grootste deel van de onbetaalde zorg- en huishoudelijke arbeid dragen, wegen ook zwaar. "Dit zijn geen kwesties die met een cheque kunnen worden opgelost," zegt Herrmann. Hij waarschuwt dat beleid gedreven door angst voor bevolkingsafname rechten kan ondermijnen, vooral voor vrouwen, door schadelijke aannames zoals dat vrouwen thuisblijven, seksuele voorlichting beperken of de toegang tot reproductieve gezondheidszorg beperken.
Een op rechten gebaseerde aanpak begint met de vraag wat mensen verhindert de kinderen te krijgen die ze willen, wat leidt tot praktische oplossingen zoals betaalbare huisvesting, toegankelijke kinderopvang, ouderschapsverlof voor beide ouders, stabiele banen en gelijke beloning. Dergelijk beleid ondersteunt gezinnen zonder dwang. Hoewel vergrijzende bevolkingen echte uitdagingen vormen voor pensioen- en gezondheidsstelsels, betekenen ze niet automatisch economische achteruitgang. Uitgaven aan gezondheid en langdurige zorg creëren ook banen in lokaal gewortelde diensten, en ouderen dragen op vele manieren bij buiten betaald werk om.