Premier Andy Burnham heeft aangekondigd "open" te staan voor een formele excuses van het Verenigd Koninkrijk voor zijn rol in de trans-Atlantische slavenhandel, maar trok een duidelijke grens bij financiële herstelbetalingen. In een verklaring die zowel historisch bewust als fiscaal conservatief is, zei Burnham een "dialoog met de betrokkenen" te willen en open te staan voor "oproepen tot excuses", maar benadrukte hij dat herstelbetalingen "niet het juiste antwoord" zijn.

De All-Party Parliamentary Group (APPG) voor Afrikaanse Herstelbetalingen verwelkomde de opening voor excuses, waarbij voorzitter Bell Ribeiro-Addy tegen BBC Radio 4's Today-programma zei dat het niet alleen om geld ging. "Erkenning is niet hetzelfde als begrip," zei ze, en voegde eraan toe: "Totdat we excuses aanbieden, zullen we nooit op gelijke voet staan... het zou een familie van naties moeten zijn - een Gemenebest - en dat is simpelweg niet het geval." Ribeiro-Addy, parlementslid voor Clapham en Brixton Hill, merkte op dat voor zover zij weet er nooit een factuur voor financiële herstelbetalingen aan het VK is overhandigd, dus de focus op geld mist het punt. "Mijn zorg is de focus op financiële herstelbetalingen, en ik denk dat dat diep problematisch is en niet echt heeft geluisterd naar wat mensen hebben gezegd," zei ze.

De timing is nauwelijks toevallig: volgende week vindt de top van Gemenebest-leiders in het Caribisch gebied plaats, en koning Charles III is momenteel op tournee door de regio, waar oproepen tot excuses opnieuw zijn aangehaald. Tijdens het eerste deel in de Bahama's verwees de koning naar het "lijden uit het verleden". Later, in Guyana, bezocht hij de locatie van een opstand van tot slaaf gemaakten tegen de Britse autoriteiten. Burnham beschreef de trans-Atlantische slavenhandel - toen Afrikanen naar de Amerika's werden verhandeld - als een "brutale en barbaarse schending" en zei dat Groot-Brittannië "het verleden onder ogen moest zien".

Maar de Britse regering heeft nooit formeel excuses aangeboden voor de slavernij of herstelbetalingen aangeboden, en Burnham houdt vast aan het beleid van zijn voorgangers. In een stuk voor The Guardian schreef hij: "Ik denk niet dat Britten van vandaag aansprakelijk kunnen worden gehouden voor historische fouten, hoe gruwelijk ook, die in een ander tijdperk onder andere wetten plaatsvonden en waarin zij persoonlijk geen rol speelden." Hij stelde wel een "gestructureerde dialoog" voor en voegde eraan toe: "Luisteren naar oproepen tot een formele excuses namens de Britse staat zal een belangrijk onderdeel van dit proces vormen. Ik sta ervoor open." Een regeringsbron vertelde de BBC dat dit "moreel het juiste ding om te doen" was.

De premier van Barbados, Mia Mottley, die herstelbetalingen heeft nagestreefd, verwelkomde Burnhams verklaring en zei dat ze te goeder trouw zou deelnemen terwijl ze nog steeds streefde naar herstelrecht. Niet iedereen was zo verzoenend. Denis O'Brien, oprichter van The Repair Campaign, noemde de verklaring teleurstellend en zei dat deze niet ver genoeg ging. "De Britse regering moet stoppen met verdoezelen en nu volledige en formele excuses aanbieden," zei hij. "Dit zou een belangrijke en symbolische eerste stap naar herstelrecht zijn."

Downing Street gelooft blijkbaar dat het versterken van het Gemenebest in het belang van het VK is, vooral nu China en Rusland invloed zoeken - president Vladimir Poetin organiseerde deze week nog een Rusland-Afrika-top in Moskou. De historische context is schrijnend: vanaf de 16e eeuw waren Engelse autoriteiten en de monarchie prominente deelnemers aan de eeuwenlange slavenhandel. Groot-Brittannië speelde ook een sleutelrol bij het beëindigen ervan, door de goedkeuring van een wet door het parlement om de slavernij in 1833 af te schaffen. Als onderdeel van die wet werden Britse plantage-eigenaren betaald voor het verlies van de mensen die zij tot slaaf hadden gemaakt. Het VK betaalde pas in 2015 de schuld af die het was aangegaan om die betalingen te dekken. Een VN-rechter beschreef onlangs de Britse slavernijschuld van £18 biljoen als een onderschatting - een bedrag dat vermoedelijk zelfs een symbolische excuses als de goedkopere optie laat lijken.