Het was een curieuze manier om onderhandelingen te voeren. Voorafgaand aan de klimaattop van 2025 in de Amazonische havenstad Belém haalden de Braziliaanse gastheren simpelweg het onderwerp van tafel waarvan iedereen aannam dat het centraal zou staan: concrete nationale plannen die precies uiteenzetten hoe elk land zijn broeikasgasuitstoot zou terugdringen. Brazilië hield vol dat deze plannen – het fundament van het Akkoord van Parijs – de verantwoordelijkheid waren van nationale regeringen, en niet iets om over te onderhandelen. "In dat geval wordt het een heel korte Cop," zei een doorgewinterde onderhandelaar uit het mondiale zuiden vooraf tegen de Guardian, waarmee hij een wijdverbreid onbehagen verwoordde. "Er valt niets te onderhandelen." Een andere diplomaat uit een ontwikkelingsland zei het ronduit: "Ze hebben besloten dat er geen animo is voor onderhandelingen, nu de VS zich buiten Parijs hebben geplaatst. Landen zullen niet meedoen."

De top eindigde met een deal, hoewel weinigen er enthousiast over waren. Maar nu de breuklijnen als gevolg van Brazilië's beslissing zich verdiepen in de aanloop naar de top van dit jaar, is het duidelijk dat het Akkoord van Parijs – en klimaatactie wereldwijd – een impasse heeft bereikt. En het zijn niet alleen Cop-insiders die zich zorgen maken. Voor velen buiten die enorme witte, airconditioned conferentiezalen is de vraag bij het begin van de top van dit jaar simpelweg: wat heeft het nog voor zin?

Dezelfde regeringen hebben jaar na jaar sinds de ondertekening van Parijs in 2015 – en de inwerkingtreding een jaar later – beloofd de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C boven pre-industriële niveaus. Toch is die drempel twee jaar op rij overschreden, en de VN onthulde een paar weken geleden dat haar meest optimistische schatting nu ongeveer 1,7 tot 1,8°C opwarming is. Er kan geen duidelijker bewijs zijn dat Parijs, op het eerste gezicht, heeft gefaald. Het is onmogelijk je niet af te vragen of het Cop-proces zelf simpelweg niet geschikt is voor zijn doel.

De aanklacht tegen Parijs is lang, met als kernpunt het falen om het doel te bereiken. Daarbuiten zijn de onderhandelingsprocessen eindeloos ingewikkeld en genereren ze hun eigen problemen – het kostte meer dan vijf jaar alleen al om het Parijse "regelboek" te onderhandelen waarmee het verdrag wordt geïnterpreteerd en in werking gesteld. De conventie dat alle resoluties met consensus moeten worden aangenomen, heeft kwaadwillenden de vrije hand gegeven; de bondgenoten van Donald Trump in Saudi-Arabië, Rusland, Venezuela en andere petrostaten leggen regelmatig maatregelen veto op en belemmeren vooruitgang.

Het kostte meer dan 30 jaar onderhandelen sinds het VN-kaderverdrag inzake klimaatverandering in 1992 werd ondertekend voordat fossiele brandstoffen zelfs maar direct aan de orde kwamen – op Cop28 in Dubai in 2023, waar landen voor het eerst overeenkwamen om "af te stappen van fossiele brandstoffen", maar geen tijdschema en geen beleid vaststelden om dat te ondersteunen. De VS, de grootste economie ter wereld en verantwoordelijk voor ongeveer een op de acht ton CO2 die vandaag wordt uitgestoten, heeft zich onder president Trump teruggetrokken uit Parijs.

Zelfs delen van de ontwikkelde wereld die het proces steunen, zijn er grotendeels niet in geslaagd overtuigende plannen te produceren. Australië, medegastheer van Cop31, heeft geen einddatum vastgesteld voor de export van fossiele brandstoffen; medegastheer Turkije is van plan zijn koolstofuitstoot te verhogen. Het VK opent een gasveld en overweegt een nieuw olieveld. Duitsland heeft zijn verkoopdoelstellingen voor elektrische voertuigen laten vallen en een wet voor hernieuwbare verwarming geschrapt. Ondertussen verminderen de meeste rijke landen hun bijdragen aan klimaatfinanciering voor de armen.

Vooral het trage tempo van de Parijse tijdlijn leek misschien prima in 2015, toen de temperaturen met 0,2°C per decennium stegen. Vandaag is de stijgsnelheid 0,4°C per decennium en nog steeds versnellend. "De structuren van Cops en Parijs zijn labyrinthachtig, bureaucratisch en uiteindelijk ontmoedigend," zei Paul Bledsoe, een voormalig klimaatadviseur van het Clinton-Witte Huis, nu verbonden aan de American University. "Het is misschien tijd om ze te stroomlijnen en ons bewuster te richten op nationale doelen voor emissiereductie."

Terwijl gewone mensen deze mislukkingen binnen en buiten het proces gadeslaan, verliezen sommigen hun vertrouwen. Parijs was een sensatie, wereldwijd gevierd; sindsdien is de aura van de Cop vervaagd naarmate bijeenkomsten uiteenvallen in ruzies over formuleringen en compromissen. "Een hoop t