De Farne-eilanden voor de kust van Northumberland zijn al lang een hotspot voor liefhebbers van zeekoeten en papegaaiduikers. Maar sinds vorige week steelt een veel groter zwart-wit dier de show: orka's. Waarnemingen komen vaker voor dan ooit, tot groot genoegen van natuurliefhebbers en boottochtorganisatoren.

Andrew Douglas, eigenaar van Serenity Boat Tours, zei dat hij "als een klein kind ... opgewonden als wat" was toen hij vorig jaar voor het eerst de orka's zag. "De grote rugvinnen van de mannetjes zijn gewoon enorm, het maakt je aan het lachen, het is echt gaaf," zei hij. Sindsdien hebben hij en zijn bemanning een handvol keren groepen gezien - eerder had hij orka's maar één keer gezien, toen hij 20 was. Nu zijn zijn tochten drukker, met deelnemers die constant vragen: "Wanneer zien we de orka's?" Maar zoals Douglas opmerkt: "ze zijn gewoon onvoorspelbaar, dus je weet het nooit."

Walvisdeskundigen zeggen dat het te vroeg is om vast te stellen waarom waarnemingen van orka's en dolfijnen dramatisch zijn toegenomen, maar ze suggereren dat het een teken kan zijn van een gezonder marien ecosysteem. Douglas denkt dat een overheidsverbod op de visserij op zandspiering, ongeveer twee jaar geleden ingevoerd, een belangrijke factor is. "Dat is het beste wat de overheid tot nu toe heeft gedaan," zei hij. "Je mag niet van de onderkant van de voedselketen snoepen ... het heeft ook een enorm verschil gemaakt voor de vogels." Zandspiering zijn de "kleine, kleine vissen" die lagere soorten voeden, en hun terugkeer heeft makreel en haring aangetrokken, die op hun beurt orka's aantrekken.

Bemanningslid Aaron Fordy heeft de orka's vier keer gezien en kan de data uit zijn hoofd opdreunen. "Je bent gewend aan dolfijnen en bruinvissen ... en dan krijg je een orka die enorm is, grote rugvinnen, ze vallen op als een zere duim," zei hij. De eerste keer waren hij en zijn collega "allebei extatisch ... aan het rondspringen." Video's die naar onderzoekers op de Shetland-eilanden zijn gestuurd, onthulden dat er meerdere verschillende groepen zijn gezien, niet slechts één terugkerende groep.

Dr. Conor Ryan, ere-onderzoeksfellow bij de Scottish Association for Marine Science, zei dat er "nog geen duidelijk beeld" is, en wees op factoren zoals betere publiciteit, orka's die dichter bij de kust komen of groeiende populaties. Hij waarschuwde echter dat orka's in Britse wateren moeite hebben met voortplanten door vervuiling, en dat de Shetlandpopulatie op het punt staat uit te sterven. Hij was het ermee eens dat het verbod op zandspieringvisserij "een zeer logische plek is om naar een verklaring te zoeken," en merkte op dat toppredatoren lijden wanneer de onderkant van de voedselketen wordt verwijderd.

Julia Sutherland, onderzoeker aan de Universiteit van St Andrews, wees erop dat orka's "zeer mobiele dieren" zijn en dat sociale media de rapportage kunnen stimuleren. Maar ze voegde eraan toe: "Wat we weten over orka's hier in het VK is dat we zoveel kennis missen ... dus het is vrij moeilijk om op dit moment echt concrete conclusies te trekken." Dr. Luke Rendell, ook van St Andrews, beschreef orka's als "verkennende en nieuwsgierige dieren" en suggereerde dat hun nieuwe verschijningen te wijten kunnen zijn aan verkenning of een vermindering van voedselbronnen elders. Hoe dan ook, voor nu zijn de orka's de sterren van de Northumberlandkust - en ze leggen niets uit.