Voor duizenden vrouwen duurt het gemiddeld negen jaar om een diagnose van endometriose te krijgen - dat is ongeveer acht jaar en elf maanden langer dan iemand met ernstige bekkenpijn zou moeten wachten. Nu suggereert een pilotstudie van de Universiteit van Oxford dat een nieuwe CT-scan-techniek de aandoening eerder zou kunnen opsporen, wat een verfrissende verandering zou zijn ten opzichte van het huidige systeem van 'laten we echo's, MRI's en een schouderophalen proberen.'

De techniek combineert CT-scans met een moleculaire tracer genaamd maraciclatide, die zich hecht aan gebieden waar nieuwe bloedvaten worden gevormd - vermoedelijk een belangrijk onderdeel van vroege endometriosegroei. In de studie met 19 vrouwen met bevestigde of vermoedelijke endometriose detecteerde de nieuwe methode correct de aan- of afwezigheid van de ziekte bij 16 vrouwen en identificeerde correct 14 van de 17 gevallen die later door een operatie werden bevestigd. Niet perfect, maar aanzienlijk beter dan 'we denken dat het gewoon vervelende menstruaties zijn.'

Endometriose treft een op de tien vrouwen in het VK en zorgt ervoor dat cellen vergelijkbaar met die in de baarmoederwand elders in het lichaam groeien. Symptomen variëren van zeer hevige menstruaties tot extreme vermoeidheid en buikpijn, die vaak andere aandoeningen nabootsen - wat verklaart waarom patiënten vaak eindigen met een verzameling verkeerde diagnoses zoals prikkelbare darmsyndroom of, zoals Gabriella Pearson werd verteld, 'hoort bij het vrouw zijn.'

Pearson, nu 33 en medeoprichter van de liefdadigheidsinstelling Menstrual Health Project, kreeg op 23-jarige leeftijd de diagnose endometriose na meer dan 10 jaar van verergerende symptomen. Ze zegt dat als er naar haar was 'geluisterd en ze eerder was gediagnosticeerd, ze nu in een heel andere positie zou zijn.' De aandoening heeft haar darmen, blaas en eierstok aangetast, met blijvende schade tot gevolg. 'Vanwege de pijn en complicaties kon ik niet verder met mijn carrière en naar de universiteit,' zegt ze. 'Er is een domino-effect op het gebied van geestelijke gezondheid, financiën, werk en vruchtbaarheid.'

Momenteel is de enige manier om een definitieve diagnose te krijgen via een laparoscopie - een chirurgische ingreep waarbij een kleine camera via een snee in de buik wordt ingebracht. Dit kan jaren duren, en zoals Pearson opmerkt, kunnen zelfs niet-invasieve scans zoals echo's door verschillende artsen anders worden geïnterpreteerd. 'We verdienen iets dat consistenter en betrouwbaarder is voor patiënten en ook niet-invasief is,' zegt ze. 'Voor mij was een invasieve echo erg pijnlijk.'

Dr. Tatjana Gibbons, hoofonderzoeker van de studie, zegt dat standaardscans vooral veranderingen detecteren die optreden bij gevorderde ziekte, waardoor veel vrouwen 'worstelen met symptomen, ondanks dat hen wordt verteld dat ze normale beeldvormingsresultaten hebben.' De nieuwe techniek 'biedt een veelbelovend diagnostisch en monitoringsinstrument, vooral voor oppervlakkige peritoneale endometriose, de meest voorkomende maar moeilijkst te identificeren vorm.'

Dr. Lucy Whitaker, gynaecoloog en onderzoeker aan de Universiteit van Edinburgh, niet betrokken bij de studie, merkt op dat er een 'dringende behoefte is aan nieuwe niet-invasieve beeldvormingstechnieken.' Ze noemt de bevindingen 'echt opwindende voorlopige gegevens' maar waarschuwt dat de scans en tracer blootstelling aan straling met zich meebrengen. Dat risico moet worden afgewogen tegen de risico's van een laparoscopie - en spoiler alert: een operatie is over het algemeen ook geen pretje.

Het werk, gepubliceerd in The Lancet Obstetrics, Gynaecology and Women's Health, werd geleid door de Nuffield-afdeling voor vrouwen- en reproductieve gezondheid van de Universiteit van Oxford en Serac Healthcare. Grotere studies zijn nodig om de resultaten te bevestigen, maar voor de een op de tien vrouwen die momenteel ongeveer een decennium te horen krijgen dat het allemaal in hun hoofd zit, is dit tenminste een sprankje 'misschien gaan ze echt kijken.'