In een ontwikkeling die iedereen zou moeten doodsbenauwen die ooit zijn ogen heeft gerold bij de botanische Instagram-gewoonte van een vriend, heeft een nonchalante socialmediapost geleid tot de ontdekking van een nieuwe soort reuzenwaterlelie diep in de Colombiaanse jungle. De plant, die zo enorm is dat hij vanuit de ruimte te zien is, wordt al als ernstig bedreigd beschouwd – want niets zegt "zeldzame botanische schat" zoals "we hebben hem net op tijd gevonden om hem te zien verdwijnen."

Reuzenwaterlelies, die tot drie meter breed kunnen worden en het gewicht van een klein kind kunnen dragen, behoren tot de oudste nog levende bloeiende planten. Ze bestonden al voor het uiteenvallen van de continenten en zijn cultureel relevant geweest van de Egyptenaren tot Monet, wat bewijst dat zelfs eeuwenoude planten een beter PR-team kunnen hebben dan de meeste moderne startups.

Drie jaar geleden zat Carlos Magdalena, een wereldberoemd waterlelie-expert bij de Royal Botanic Gardens, Kew, door Instagram te scrollen toen hij een foto zag van iemand die zwom tussen verschillende reuzenwaterlelies in de Inírida-rivier in Guainía, Colombia. Jeremiah Harris, die de foto nam en een vleesetende-plantenkwekerij in de VS runt, had geen idee van de betekenis ervan – hij had de waterlelie verkeerd geïdentificeerd als de bekendere Victoria amazonica. Magdalena echter "vermoedde onmiddellijk" dat er iets ongewoons was, omdat het natuurlijke verspreidingsgebied van Victoria amazonica zich niet uitstrekt tot de Inírida-rivier. Met andere woorden, het plantenequivalent van een verkeerde postcode bleek een geheel nieuwe soort te zijn.

Magdalena stuurde Harris een bericht om de exacte locatie te achterhalen en besteedde verschillende jaren aan het analyseren van satellietbeelden en het veiligstellen van fondsen en vergunningen om de waterlelie zelf te verifiëren. Samen met een team van de Jardín Botánico in Bogotá en leden van lokale inheemse reservaten begon hij aan een expeditie van vijf dagen diep in het regenwoud. Na verschillende dagen van verkenning van de overstroomde jungle zonder resultaat, adviseerde hun chauffeur waar ze moesten kijken. Met nog slechts 10 uur tot hun terugvlucht, zeilde het team 's nachts in totale duisternis naar een klein meer diep in het overstroomde regenwoud, waar ze uiteindelijk een populatie van de waterlelies vonden.

"Het was zo emotioneel dat ik een traan liet, het was een van die momenten die me voor het leven bijblijven", zei Magdalena. "Zoiets tegenkomen is absoluut fascinerend, het is adembenemend." Hij voegde toe: "Reuzenwaterlelies geven hun geheimen langzaam prijs. Het is opmerkelijk. We denken dat we alles weten, maar de realiteit is dat we dat niet doen; er zijn nog veel dingen te ontdekken en te beschermen."

Het team verzamelde materiaal voor formele identificatie, en een artikel dat vrijdag in het tijdschrift Phytotaxa werd gepubliceerd, bevestigde het als een nieuwe soort voor de wetenschap. De waterlelie kreeg officieel de naam Victoria colombiana. Er zijn slechts drie andere bekende reuzenwaterlelies, wat dit een zeer exclusieve club maakt die desondanks niet de moeite neemt om je terug te bellen.

Harris, een auteur van de studie, zei dat zijn vrienden hem altijd plaagden omdat hij selfies met planten maakte, maar dat het feit dat deze leidde tot de ontdekking van een nieuwe soort "ongelooflijk" was. "Ik was zo opgewonden, absoluut in de wolken", zei hij. Magdalena merkte op: "Dit is een van die buitengewone verhalen waarin inheemse en tuinbouwkundige kennis met behulp van sociale media en technologie samenkwamen om een werkelijk buitengewone botanische prestatie te onthullen."

Het team schat dat er tussen de 30 en 50 Victoria colombiana-waterlelies in het wild zijn, waardoor ze uiterst zeldzaam zijn en het risico lopen uit te sterven. Maarten Christenhusz, een plantentaxonom die het monster analyseerde, zei dat er voortdurend nieuwe soorten worden gevonden, maar dat weinig soorten zo "groot, spectaculair en emblematisch als deze" zijn. "Deze nieuwe reuzenwaterlelie is zelfs vanuit de ruimte te zien, wat een treffende herinnering is aan hoeveel we nog niet weten over het leven op onze planeet."

Het team werkt aan een officiële status op de Rode Lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN). Er worden ook inspanningen geleverd om langdurige instandhouding te ondersteunen.