Johnny Appleseed was zijn tijd ver vooruit. Niet omdat hij zoveel mensen voedde door appelbomen te planten (eigenlijk maakte hij ze dronken, want zijn echte doel was de productie van cider stimuleren), maar omdat hij zoveel schaduw creëerde om op warme dagen van te genieten. Meer dan twee eeuwen later wensen Amerikaanse steden dat ze Appleseeds voorbeeld beter hadden gevolgd, want stijgende temperaturen en een gebrek aan bomen maken het stadsleven steeds benauwender.

Twee nieuwe onderzoeken laten zien hoe simpelweg meer bomen planten enorme temperatuurvoordelen kan opleveren, om nog maar te zwijgen van de extra biodiversiteit en betere geestelijke gezondheid voor stedelingen. De eerste studie toont aan dat boomkruinen de helft van het hitte-eilandeffect kunnen tenietdoen, waarbij de stedelijke jungle veel heter wordt dan het omliggende platteland. De tweede vergelijkt buurten in 65 Amerikaanse steden en ontdekt dat gebieden zonder bomen tot 40 procent meer overtollige hitte ervaren dan zwaar vergroende plekken.

Plaatsen als New York, Atlanta en Los Angeles moeten dus niet alleen hun 'grijze' infrastructuur onderhouden – wegen en stoepen en zo – maar ook hun levende infrastructuur. 'Hitte is al een grote bedreiging voor de volksgezondheid. Het doodt naar schatting 350.000 mensen per jaar, en in steden is het nog erger,' zei Robert McDonald, hoofdwetenschapper voor natuurgebaseerde oplossingen en de regio Europa bij Nature Conservancy, die het eerste onderzoek leidde. 'Het stedelijke hitte-eilandeffect zou ongeveer twee keer zo groot zijn als het nu is als wereldsteden geen bomen hadden.'

Door hun kruinen uit te breiden, kleden metropolen zich als hun comfortabelere plattelandscollega's. Een begroeid gebied koelt zichzelf af omdat planten 'zweten' door vocht uit hun bladeren af te geven, en omdat bomen schaduw bieden. Beton daarentegen absorbeert de energie van de zon, drijft de temperatuur op en geeft die de hele nacht af. Dat keert de gebruikelijke avondkoeling tegen, waardoor stedelingen zonder airconditioning geen verlichting krijgen. Dit is vooral gevaarlijk voor kwetsbare groepen zoals ouderen, en het is een reden waarom hitte jaarlijks meer Amerikanen doodt dan alle andere extreme weersomstandigheden samen.

Zulke omstandigheden zijn vooral gevaarlijk voor mensen in lagere-inkomensbuurten, die doorgaans aanzienlijk minder boomkruinen hebben dan rijkere gebieden. In geïndustrialiseerde gebieden bijvoorbeeld absorberen en stralen enorme stukken beton hitte uit. In stadscentra hebben beleidsmakers mogelijk prioriteit gegeven aan dichte woningbouw zonder voldoende bomen. Vergelijk dat met de buitenwijken, die volop parken, bomen langs de straat en tuinen hebben om af te koelen.

De verschillen in groen tussen buurten vertalen zich in opvallende temperatuurverschillen. De tweede studie berekende dit 'koelingsdividend', ofwel het verschil in gemiddeld stedelijk hitte-eiland in gebieden met lage en hoge boomkruinbedekking. Het vond verschillen van bijna 4 graden Fahrenheit. Als je het geluk hebt te wonen waar veel bomen zijn, ervaar je misschien 20 tot 40 procent minder overtollige hitte. Het rapport ontdekte dat dit regelmatig voorkomt in de VS. 'Ik denk dat wat misschien verrassend was, is dat er een dramatische mate van consistentie was,' zei Steve Whitesell, uitvoerend redacteur bij de Healthy Green Spaces Coalition, die het rapport opstelde. 'Met andere woorden, ze lieten allemaal een effect zien.'

De truc is niet alleen genoeg bomen planten, maar de juiste soort. De grootste soorten geven natuurlijk de meeste schaduw. Maar cryptischer: sommige bieden meer verdampingskoeling dan andere – droogte-aangepaste bomen proberen bijvoorbeeld zoveel mogelijk water vast te houden. Een buurt wil misschien ook prioriteit geven aan voedselproductie en kiezen voor bomen die zowel schaduw als fruit geven. Het begunstigen van inheemse soorten helpt ook het inheemse dierenleven, zoals vogels en bestuivende insecten.

Klimaatverandering bemoeilijkt deze berekeningen echter. Zelfs op het platteland, zonder de extra temp