In een ontwikkeling die iedereen op de een of andere manier heeft verrast, blijkt dat wanneer een 47-jarige weduwe zonder training en zonder schoenen een race wint om de opleiding van haar dochters te betalen, mensen het opmerken. Ramabai Ranveer, uit het district Beed in Maharashtra, westelijk India, sprintte in augustus op blote voeten naar de overwinning in haar allereerste race – een buurtloop van 3 km (1,86 mijl) – met als enig doel de prijs van 3.000 roepie ($31; £23) veilig te stellen om boeken te kopen voor haar twee dochters.

Dat bescheiden bedrag zou nog niet in de buurt komen van de kosten van hoger onderwijs in India, of zelfs maar van een cursus bij het coachingcentrum waar een van haar dochters zich voorbereidt op een examen voor een overheidsfunctie. Maar video's van haar blootsvoetse loop verspreidden zich snel op sociale media en in kranten, en raakten een snaar nu het Indiase onderwijssysteem onder ongebruikelijke controle komt te liggen. "Is het glorie of een bron van schaamte voor ons als samenleving?" merkte een sociale-media-gebruiker op, waarmee hij de algemene stemming ving van een natie die net een spiegel is voorgehouden en daar niet helemaal enthousiast over is.

Al snel werd een vrouw die zich nooit had voorgesteld een hardloper te worden, opgehemeld als symbool van iets veel groters: de buitengewone inspanningen die sommige Indiase gezinnen leveren in de hoop dat onderwijs hun kinderen een beter leven geeft. Voor Ramabai was de beslissing om te rennen simpel. "Mijn oudste dochter kwam 's ochtends vroeg naar me toe en zei: 'Mama, ik wil meedoen aan een hardloopwedstrijd'," vertelde ze aan BBC News Marathi vanuit haar huis in het district Beed. "Ik vroeg waar het was en ze zei dat het dichtbij was. Ze vertelde me dat als ze het prijzengeld zou winnen, dat zou helpen bij haar opleiding."

Haar jongere dochter, Arati, woont in Nanded en had moeite om boeken te betalen. "Ik kon haar geen geld sturen om boeken te kopen en daardoor sprak ze acht dagen niet met me aan de telefoon," zei Ramabai. "Dus besloot ik dat ik moest rennen en de race moest winnen." Toen haar slippers bleven wegglijden, deed ze ze uit, greep haar sari en rende op blote voeten, waarbij ze uitliep naar de overwinning in de vrouwenwedstrijd voor 30-60 jaar. Haar oudste dochter, Pooja, won ook een prijs nadat ze tweede was geworden in haar leeftijdsgroep. Maar ze hield haar lof voor haar moeder, die ze moedig noemde – wat, gezien de omstandigheden, wel het minste lijkt dat je kunt zeggen.

Ramabai is de enige kostwinner van het gezin sinds haar man in 2012 overleed. "Ik deed elk werk dat ik kon vinden," zei ze. "Ik plukte sojabonen en kikkererwten op de velden van anderen. Ik verzamelde ook kurkuma, verwerkte het en verkocht het." Ze verliet school toen ze 13 was. Haar dochters, zegt ze, moeten de kansen krijgen die zij nooit had. "Ik geloof dat ik, zolang ik leef, alles moet doen wat ik kan om mijn dochters een goede opleiding te geven."

Die ambitie delen miljoenen Indiase gezinnen. Maar een kind door het onderwijssysteem en naar een veilige carrière loodsen kan jaren van voorbereiding, intense competitie en voor veel gezinnen aanzienlijke kosten met zich meebrengen. Een van Ramabai's dochters bereidt zich voor op de politierekrutering en de andere op de ambtenarij – twee felbevochten routes naar de veiligheid en sociale status die bij een felbegeerde en zekere overheidsbaan horen. Miljoenen jonge Indiërs besteden jaren aan de voorbereiding op zulke examens, vaak met betaling voor coaching en studiemateriaal. Maar het vertrouwen in het systeem is geschokt door herhaalde beschuldigingen van lekken van vragenlijsten en andere onregelmatigheden.

De controverses hebben bijgedragen aan een breder gevoel van frustratie onder jonge Indiërs over onderwijs, banen en de steeds onzekerder belofte van een veilige toekomst. Die frustratie heeft ook studentenprotesten en jeugdbewegingen aangewakkerd die veranderingen in het Indiase onderwijssysteem eisen. Voor gezinnen zoals dat van Ramabai is onderwijs iets waarvoor ze elke dag offers brengen. Na de dood van haar man nam ze elk werk aan dat ze kon vinden. Nu kookt ze in het coachingcentrum waar een van haar dochters zich voorbereidt op politierekrutering.

Ramabai's loop trok ook de aandacht van de autoriteiten. Eerder deze maand, opperrechter van India Su