Het evolutionaire trucje dat grote witte haaien miljoenen jaren lang de onbetwiste kampioenen van de oceaan maakte, dreigt hen nu van binnenuit te koken. Een nieuw rapport in het tijdschrift Science onthult dat deze iconische roofdieren, samen met verschillende grote tonijnsoorten, mesotherm zijn, wat betekent dat ze een hogere lichaamstemperatuur handhaven dan het omringende zeewater. Dit biologische voordeel wordt een nadeel nu klimaatverandering de oceanen opwarmt, waardoor ze het risico lopen op mogelijk fatale oververhitting.

Deze mesotherme soorten, een exclusief clubje dat minder dan 0,1 procent van al het zeeleven omvat en ook voshaaien en haringhaaien omvat, staan voor een 'dubbele straf'. Ze verbruiken bijna vier keer zoveel energie als hun koudbloedige tegenhangers om warm te blijven, en nu moeten ze dat doen in steeds heter water terwijl ze jagen op een steeds schaarser wordende voedselvoorraad, grotendeels dankzij overbevissing. Zoals hoofdauteur Nick Payne, universitair hoofddocent aan Trinity College Dublin, Ierland, droogjes opmerkte: 'Als je een haai bent, kun je niet even naar de supermarkt rennen om meer eten te kopen.'

De natuurkunde is genadeloos. Naarmate deze vissen groter worden, genereren hun lichamen sneller warmte dan ze kunnen afvoeren, een mismatch die wordt veroorzaakt door de relatie tussen oppervlakte en warmtebehoud. Van de grote witte haaien in Zuid-Afrika tot de reuzenhaaien in Ierland, worden ze nu gedwongen om te vertragen, hun bloedstroom aan te passen of naar koelere diepten te duiken om te voorkomen dat ze in hun eigen vel koken. Al deze copingmechanismen gaan gepaard met een aanzienlijk energieverlies terwijl ze al moeite hebben om genoeg te eten te vinden.

De toekomst ziet eruit als een spelletje oceanische stoelendans met steeds minder koele plekken. Hoewel sommige soorten, zoals de Atlantische blauwvintonijn, tijdelijk hun warmteverlies kunnen verhogen of diepere, koudere wateren kunnen opzoeken, zullen de geschikte leefgebieden voor al deze mesothermen krimpen naarmate grotere delen van de oceaan onherbergzaam heet worden. Deze knel zal vooral intens zijn tijdens de zomermaanden, waardoor de jacht op prooi verandert in een oververhitte, hoogdrempelige competitie waarin de verliezers letterlijk oververhit raken.