Het grootste podiumkunstenfestival ter wereld is terug in de Schotse hoofdstad voor drie weken theaterchaos, met meer dan 4.000 voorstellingen. Zoals altijd brengt de Fringe ook de jaarlijkse existentiële crisis met zich mee: wat betekent een sterrenbeoordeling eigenlijk, en waarom laten we ons artistieke waarde ervan afhangen?

Onze comedycriticus Brian Logan beantwoordt live lezersvragen, en de vragen duiken al meteen in de troebele wateren van de recensiecultuur. Een lezer, Achhca, vraagt: "Recensies bij de Fringe lijken extra gewicht te hebben, vooral de exacte sterrenbeoordeling - vier sterren kunnen op de poster, drie sterren zijn net zo goed nul. Wat zijn uw criteria voor sterren, en wordt dat beïnvloed door de wetenschap dat een 4+ op posters door de hele stad zal belanden?" Een tweede lezer, brion, valt bij: "Waarom heeft u zo weinig vijfsterrenrecensies gegeven? Wat is uw rubric voor een vijfsterrenscore?"

Brians antwoord is een masterclass in tegenzin sterren uitdelen. "Ik probeer zo min mogelijk na te denken over sterrenbeoordelingen," geeft hij toe. "Mijn taak, zoals ik die zie, is om iets inzichtelijks, respectvols en hopelijk vermakelijks te schrijven over een voorstelling; en om alles wat ik over die voorstelling te zeggen heb in woorden uit te drukken. In het uiterste geval erken ik het nut, voor sommigen, van het toevoegen van een sterrenbeoordeling aan die recensie. Maar ik wou dat het niet hoefde. Het is reductionistisch en dom." Hij klaagt dat zijn eigen kinderen vragen 'wat heb je ervoor gegeven?' in plaats van 'wat vond je ervan?' - een opvoedingsfout die hem waarschijnlijk meer achtervolgt dan welke slechte recensie dan ook.

Maar Brian is niet vies van een beetje luchtigheid: "Laten we onszelf niet te serieus nemen! Er was ooit, naar verluidt, een criticus die nooit drie sterren gaf omdat hij wist dat niemand die zou lezen. Maar de meeste voorstellingen zijn drie-sterrenvoorstellingen - d.w.z. goed, leuk, competent maar niet uitzonderlijk. Ik zal proberen om waar mogelijk de kant van enthousiasme te kiezen. God weet dat mijn eigen werk door de jaren heen genoeg twee- (en lagere) sterrenrecensies heeft gekregen. Ik weet hoe deprimerend dat is."

Over de vraag of recensies er eigenlijk toe doen, is Brian verrassend filosofisch: "Doen ze er toe voor wie? Ze doen er toe voor mij. Mijn ervaring van kunst (boeken, films, tv, wat dan ook) wordt enorm verrijkt en verbeterd door het te kruisen met de ervaring van recensenten. Zodra ik de laatste pagina van een boek dichtsla, ga ik online en lees wat anderen erover hebben gezegd. Ik lees graag wat slimmere, beter geïnformeerde of gewoon andere geesten dan de mijne denken over de voorstellingen, schilderijen en liedjes die ik ook heb meegemaakt. Ik vind het vreemd dat iemand anders er anders over zou denken."

Hij geeft toe dat de impact van recensies op het succes van een kunstwerk troebel is: "Of recensies er toe doen in termen van succes of falen van een kunstwerk (en wie mag dat bepalen?!) is minder duidelijk. Hangt af van de voorstelling. Hangt af van de omstandigheden. In ieder geval zijn recensenten onderdeel van een ecosysteem dat reageert op de kunst en het entertainment dat de wereld in wordt gestuurd, en een van de vele factoren die van invloed kunnen zijn op hoe die kunstwerken worden ontvangen, begrepen en gewaardeerd. En de wereld zou saaier en kleurlozer zijn zonder hen. (Maar ja, dat zou ik zeggen...)"

Dus terwijl de Fringe van start gaat, onthoud: de sterren zijn willekeurig, de recensies zijn subjectief, en ergens zucht een criticus waarschijnlijk bij de gedachte aan weer een poster met vier sterren erop geplakt. Maar hé, tenminste de voorstellingen zijn goed.