In de Ecuadoraanse stad Durán kent politiekapitein Jean Carlos Bustamante de vijand: drugbendes die rivalen verminken, en ook de corrupte agenten, politici en rechters in hun zak. “We hebben heel, heel veel slechte mensen binnen onze eenheid, binnen de staat, binnen de politiek,” zegt hij. De enige agenten die hij vertrouwt, zijn zijn handgekozen team. Op 34-jarige leeftijd is hij de oudste en beweegt hij als de special forces-veteraan die hij ooit was.

Bij zonsondergang leidt hij zijn team naar een wijk waar ramen getralied zijn en lippen verzegeld door angst – bendegebied gecontroleerd door Los Aguilas (De Arenden). Als de lokale bevolking haar mond opendoet? “Dan vermoorden ze hen,” antwoordt de kapitein. Ze beuken een verlaten huis binnen en vinden twee handvuurwapens en munitie voor een aanvalsgeweer. Een kleine overwinning: “twee wapens minder voor de bendes.” Maar hij geeft toe dat de bendes “veel wapens en veel meer geld hebben dan de staat.” Hij heeft drie goede vrienden verloren in de strijd tegen hen. Zijn ouders maken zich nog steeds zorgen: “Mijn moeder zegt ‘wees voorzichtig, misschien kun je daar sterven.’”

Ongeveer 70% van de cocaïne die Europa en de VS bereikt, stroomt door Ecuador, volgens president Daniel Noboa. De drug komt uit Colombia en Peru, en lokale bendes met banden met Mexicaanse kartels en de Albanese maffia smokkelen het door. Wat ooit een vredig toeristenoord was, is een moordgebied geworden: vorig jaar werden meer dan 9.200 mensen vermoord – een van de hoogste percentages wereldwijd. President Noboa's harde aanpak heeft averechts gewerkt, zeggen critici: topbazen gearresteerd, bendes versplinterd maar vermenigvuldigd.

Kapitein Bustamante gebruikt een drone om “micro-handelaren” op te sporen die $1-pakjes “H” (een heroïnemix) verkopen. Ze vallen een huis binnen, vinden een verdachte die zich achter een raam verbergt, en pakken kleine papieren pakjes uit een bloempot. Eén verdachte wordt aangeklaagd; het Openbaar Ministerie laat de andere twee vrij. “Wij zetten ze gevangen en zij laten ze vrij,” zegt kolonel Santiago Gavilanes, plaatsvervangend politiecommandant. De bendes hebben geld om “wetten, rechters en politici te kopen.” Een agent (anoniem om veiligheidsredenen) kreeg via een sms een enorm smeergeld aangeboden – genoeg om met pensioen te gaan – maar sloeg het af. Iemand, misschien een collega, tipte de bende over zijn baan en locatie.

Ondanks de kansen houdt Bustamante vol: “Ik geloof dat we deze oorlog kunnen winnen.” Moorden in Durán zijn in de eerste zes maanden van dit jaar met de helft gedaald, straten zijn niet langer verlaten na 19.00 uur, en lijken worden niet langer onthoofd of verminkt aangetroffen. Kolonel Gavilanes: “Volledige controle krijgen gaat een proces van middellange termijn zijn.”

Elders houden criminelen de politie in bedwang. Een bendeleider die we Jonathan noemen, vertelde ons dat hij vier agenten $1.500 tot $2.000 per maand betaalt voor vroegtijdige waarschuwingen voor invallen. Op 37-jarige leeftijd sloot hij zich op zijn 18e bij een bende aan om zijn gezin te voeden. Hij slenterde door de straten met een halfautomatisch geweer en pistool; zijn jongste lid, 17, droeg teenslippers en een kogelvrij vest. Gevraagd hoeveel levens hij heeft genomen: “Ongeveer acht, denk ik. Ik weet het niet meer zo goed.” Hij verwacht door het geweer te sterven: “De dood wordt met de dood betaald.”

Twee nachten later zagen we hoe bendes rekeningen vereffenen: een man zes keer neergeschoten naast een motorfiets. Nog een lijk in de gekoelde bestelwagen. Een getuige, anoniem, zei: “We zijn hier nu aan gewend omdat het elke dag gebeurt… Criminelen zijn als geesten. Ze duiken op waar ze maar willen.” Toen verdween hij in de warme nacht.