Op de avond van 9 augustus 2025 rondden passagiers aan boord van de Hanse Explorer hun selfie- en videosessie bij de South Sawyer-gletsjer af en zette het schip koers terug de fjord af. Twaalf uur later besloot een naburige berg in de fjord te storten, wat de op één na hoogste tsunami in de geregistreerde geschiedenis veroorzaakte. De toeristen, zalig onwetend, waren door een landschap gevaren dat op het punt stond te bezwijken – en hadden het geluk dat ze vertrokken waren voordat het bezweek.

Onderzoekers van het Alaska Earthquake Center – van wie één dienstdoet als de staatsseismoloog van Alaska – beschrijven in een nieuwe studie hoe de aardverschuiving water en puin 481 meter (1.580 voet) omhoog stuwde tegen de overkant van de fjord. Dat is hoger dan de bovenste verdieping van Taipei 101. Het water vervolgde zijn weg door Tracy Arm en stroopte de wanden van de fjord af tot op het kale gesteente. Het was net na 5 uur 's ochtends op een sombere dag, en gelukkig waren er geen schepen in de buurt. In de maanden sindsdien zijn sommige cruisemaatschappijen Tracy Arm gaan vermijden. De omstandigheden die dit alles veroorzaakten, zijn echter allesbehalve uniek voor die ene fjord.

Aardverschuivingen komen veel voor in de kustgebergten van Alaska, waar snelle tektonische opheffing en langdurig ijsverlies de erosieve krachten van neerslag en bewegende gletsjers ontmoeten. Maar er is een merkwaardig patroon opgedoken: meerdere grote aardverschuivingen hebben zich precies voorgedaan bij het uiteinde van een zich terugtrekkende gletsjer. De mechanica is nog slecht begrepen, maar deze bergen lijken onstabiel te worden wanneer het ijs verdwijnt. Wanneer miljoenen tonnen gesteente het water raken, wordt de impuls omgezet in tsunami-golven.

Hetzelfde fenomeen ontvouwt zich van Alaska tot Groenland en Noorwegen, soms met dodelijke gevolgen. Arctische landen worstelen nu met het gevaar, en de opties zijn niet aantrekkelijk: grote stukken kustlijn vermijden, of leven met een slecht begrepen risico. De auteurs betogen dat er een duidelijke rol is voor waarschuwingssystemen – maar alleen als wetenschappers beter worden in het voorspellen waar en wanneer aardverschuivingen waarschijnlijk toeslaan.

De gebeurtenis in Tracy Arm is een krachtige casestudy. De aardverschuiving vond plaats in augustus, wanneer warm oceaanwater en zwaardere neerslag zowel gletsjerretreat als hellingfalen bevorderen. De gletsjer onder het verschuivingsgebied had snel gekalfd en was in de twee maanden daarvoor meer dan een halve kilometer teruggetrokken. Er was zware regen gevallen, die fracturen in de berg binnendrong en ze dichter bij bezwijken bracht door de waterdruk in de scheuren te verhogen. Meest provocerend: duizenden kleine seismische trillingen kwamen in de dagen voor de instorting uit het verschuivingsgebied.

Volgens de onderzoekers zou die combinatie van tekenen progressieve waarschuwingen hebben gerechtvaardigd aan alle schepen in de buurt en aan huizen en bedrijven die door een tsunami getroffen hadden kunnen worden – minstens een dag voor het bezwijken – als er een monitoringsprogramma had bestaan. Oplopende waarschuwingen worden al gebruikt voor alles van terrorisme en veiligheid van kerncentrales tot lawines en vulkanische onrust. Ze nemen het risico niet weg, maar ze maken het makkelijker om met gevaren samen te leven. Lawines doden nog steeds mensen, toch hebben waarschuwingssystemen wintertochten in de wildernis voor velen veiliger gemaakt.

De auteurs geloven dat het weer en de snelle gletsjerretreat begin augustus 2025 waarschijnlijk voldoende waren om een "gele" waarschuwing op een geel-oranje-rode schaal uit te geven, om mensen te melden dat het gevaar tijdelijk verhoogd kon zijn in een algemeen gebied. In de uren voor de aardverschuiving rechtvaardigde een exponentiële toename van seismische gebeurtenissen en de veelzeggende overgang naar seismische tremor – een continu "gezoem" van seismische energie – een "oranje" waarschuwing die onmiddellijke zorg aangaf. Waarschijnlijk rechtvaardigden de tekenen de aanbeveling dat boten en schepen uit de fjord moesten blijven.

Het onderzoek toont ook aan dat zodra een grote aardverschuiving is begonnen, deze binnen een paar minuten kan worden gedetecteerd en gemeten. Seismische golven in de omgeving kunnen de ruwe omvang van de aardverschuiving aangeven en of deze dicht bij open water plaatsvond. Een monitoringsprogramma dat dit snel kan communiceren, zou een rode waarschuwing kunnen uitgeven – een gebeurtenis die gaande is. NOAA's t