Eliana González ma przed sobą pracowity poranek – musi odwieźć syna do szkoły i zrobić zakupy spożywcze. Jej zaufanym środkiem transportu po Bogocie jest kolorowy rower cargo, przystosowany do przewożenia dwójki dzieci i od czasu do czasu psa. „Dla mnie mój rower cargo to sposób na bezpieczne i wygodne przewożenie dzieci bez zanieczyszczania środowiska” – mówi.

Powszechnie uważane za światowy przykład sukcesu rowerowego, to kolumbijskie miasto liczące 10 milionów mieszkańców notuje codziennie prawie 900 tysięcy przejazdów rowerowych – więcej niż jakiekolwiek inne miasto w Ameryce Łacińskiej. Teraz urzędnicy miejscy pracują nad kolejnym kamieniem milowym: osiągnięciem parytetu płci w jeździe na rowerze do 2039 roku. Kobiety stanowiły zaledwie 28% codziennych przejazdów rowerowych w Bogocie w 2023 roku, według najnowszego badania mobilności miasta. „Naszym celem jest przejście z proporcji [prawie] 30-70 do parytetu 50-50” – mówi Claudia Díaz, sekretarz mobilności Bogoty.

Zmniejszenie różnic płciowych czyni miasto bardziej inkluzywnym, ale przynosi też korzyści dla środowiska. Transport jest największym źródłem emisji gazów cieplarnianych w Bogocie, a urzędnicy twierdzą, że zwiększenie liczby rowerzystek może wspomóc cel stolicy, jakim jest osiągnięcie neutralności węglowej do 2050 roku. „Wyzwaniem, przed którym stoimy, jest zwiększenie liczby przejazdów rowerowych” – mówi Díaz. „Im bardziej zwiększymy liczbę przejazdów rowerowych, tym więcej korzyści dla środowiska zobaczymy dla naszego miasta”.

Eksperci twierdzą, że równość płci jest niezbędna, aby miasta w pełni wykorzystały korzyści z inwestowania w zrównoważony transport, co może prowadzić do niższych emisji gazów cieplarnianych, czystszego powietrza i mniejszych korków. „Te efekty nie nastąpią, jeśli tylko połowa populacji będzie korzystać z tego [systemu] transportu” – mówi Dana Yanocha, starsza menedżerka w Institute for Transportation and Development Policy, organizacji non-profit promującej zrównoważony transport.

Zwiększenie udziału kobiet w jeździe na rowerze pozostaje wyzwaniem, zwłaszcza w krajach Globalnego Południa – mówi Yanocha. W wielu miastach, w których pracuje jej organizacja, kobiety stanowią tylko niewielką część rowerzystów, często mniej niż 10% codziennych przejazdów rowerowych.

W 2021 roku Bogota przyjęła nową politykę rowerową, pierwszą tego rodzaju w Kolumbii, która uwzględniała perspektywę płci. W ramach tej inicjatywy naukowcy z C40 Cities Finance Facility, programu pomagającego miastom w opracowywaniu projektów infrastruktury klimatycznej, zbadali, dlaczego kobiety jeżdżą na rowerze rzadziej niż mężczyźni w Bogocie. Zidentyfikowali kilka barier. Około 60% ankietowanych kobiet stwierdziło, że unika jazdy na rowerze z obawy przed kradzieżą lub napaścią, 40% wyraziło obawy przed potrąceniem przez pojazd, a prawie jedna trzecia przyznała, że nigdy nie nauczyła się jeździć na rowerze.

Jednym ze sposobów, w jaki urzędnicy od tego czasu rozwiązują problemy bezpieczeństwa, jest budowa większej liczby ścieżek rowerowych, co – jak pokazują badania – pomaga rowerzystkom czuć się bezpieczniej. Sieć wydzielonych ścieżek rowerowych w Bogocie – największa w Ameryce Łacińskiej – liczy obecnie 425 mil (683,9 km), według rady miasta. Miasto naprawia również zniszczone ścieżki, instaluje oświetlenie, poprawia łączność i zwiększa patrole policji wzdłuż ruchliwych korytarzy rowerowych. „Poprawiając infrastrukturę, możemy pomóc kobietom poczuć, że jazda na rowerze jest dla nich realną opcją” – mówi Díaz.

Dla wielu kobiet największą barierą jest jednak po prostu to, że nigdy nie nauczyły się jeździć. Sergio Prieto pomaga nadzorować Szkołę Rowerową w Bogocie, miejski program, który co roku uczy jazdy na rowerze około 40 tysięcy mieszkańców. Mówi, że około 80% uczestników to kobiety. „Wiele starszych kobiet przychodzi tutaj, ponieważ jako dziewczynki nigdy nie pozwolono im jeździć na rowerze” – mówi Prieto. „Mówiono im, że rowery są dla mężczyzn, że kobiety nie powinny na nich jeździć. Tutaj te bariery i stereotypy zostają za sobą”.

W 2018 roku González założyła Mamacitas en Bici, inicjatywę zachęcającą matki do jazdy na rowerze. Jej praca odnosi się do często pomijanego aspektu: głównym powodem, dla którego kobiety przemieszczają się po Bogocie, są podróże opiekuńcze, takie jak zawożenie dzieci do szkoły.