20 sierpnia Stany Zjednoczone deportowały ponad 160 osób do Haiti pierwszym lotem deportacyjnym od czasu, gdy rząd zakończył tymczasowy status ochronny (TPS) dla około 350 000 Haitańczyków. Samolot, na pokładzie którego znaleźli się niektórzy byli posiadacze TPS, wylądował w Cap-Haïtien, a nie w stolicy Port-au-Prince, ponieważ utrzymujące się niebezpieczeństwo uczyniło lotnisko zbyt niebezpiecznym dla amerykańskich lotów komercyjnych. Nic tak nie mówi 'witaj z powrotem' jak pas startowy, z którego twój własny kraj nie może bezpiecznie korzystać.

TPS pozwala kwalifikującym się cudzoziemcom przebywającym już w USA pozostać i legalnie pracować, gdy warunki w ich kraju uniemożliwiają bezpieczny powrót. Trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 r., które zabiło ponad 220 000 osób i wysiedliło 1,5 miliona, zdawało się pasować do tego modelu. Przez 15 lat kolejne administracje odnawiały lub ponownie wyznaczały Haiti do tymczasowej ochrony. Ale w czerwcu tego roku, po długiej batalii prawnej zakończonej decyzją Sądu Najwyższego, Haitańczycy utracili ochronę. Piętnaście lat: wystarczająco długo, by wychować dziecko, założyć firmę i wciąż słyszeć, że stan wyjątkowy jest 'tymczasowy'.

Zwolennicy i krytycy TPS wskazują na ten sam 15-letni okres jako dowód na poparcie swoich stanowisk. Obie strony pomijają bardziej fundamentalne pytanie: co powinniśmy zrobić, gdy katastrofa staje się chroniczna? To odpowiednik polityki ignorowania przeciekającego dachu przez dekadę, a potem kłócenia się, czy nadal pada.

Moi rodzice wyemigrowali z Haiti do Stanów Zjednoczonych w latach 80. Ich historia nie jest historią TPS, ale nauczyła mnie, że migracja często zaczyna się na długo przed nadejściem katastrofy. Moja praca utwierdziła mnie w tej lekcji. Kieruję rozwojem sieci – podmorskich i lądowych – które łączą ludzi i gospodarki. Dużo myślę o odporności, redundancji i zdolności systemu do absorbowania awarii. Dobrze zaprojektowana sieć powinna móc utracić ogniwo i zmienić trasę. Ale gdy odbudowa jest niepełna, system staje się bardziej podatny na awarie i bez wystarczających inwestycji może nigdy nie wrócić do pełnej wydajności. Zupełnie jak kraj, polityka imigracyjna czy metafora rozciągnięta do granic możliwości.

Według Internal Displacement Monitoring Center w latach 2008–2023 44 klęski żywiołowe wywołały około 2,9 miliona wewnętrznych przesiedleń na Haiti, przy populacji około 10 milionów. Kraj rzadko miał czas na odbudowę przed kolejnym wstrząsem. To nie tymczasowy kryzys; to usługa subskrypcyjna.

Tymczasem kolejne rządy Haiti zmagały się z niestabilnością polityczną, przejęciem państwa przez elity i chronicznym niedoinwestowaniem, szczególnie w infrastrukturze wiejskiej, gdzie zaledwie 1 na 10 osób ma dostęp do elektryczności. Do połowy lat 2010. około 80 procent gospodarstw domowych w miastach polegało głównie na węglu drzewnym, zwiększając popyt na drewno w już obciążonym krajobrazie i przyspieszając migrację do miast, którym brakowało miejsc pracy, mieszkań i instytucji publicznych, by ją wchłonąć. Krótko mówiąc: idealna burza pecha i jeszcze gorszego planowania.

Ta trajektoria stała się znana na całym świecie, gdy katastrofy klimatyczne i naturalne zderzają się z już obciążonymi systemami. Zamiast obecnego podejścia opartego na tymczasowych przedłużeniach lub zakończeniach na podstawie najnowszej oceny kraju, Kongres powinien ustanowić formalny proces na wypadek, gdy stan wyjątkowy staje się przewlekłym kryzysem narodowym. Bo 'sprawdzimy za dekadę' to nie polityka; to taktyka zwlekania.

Proponuję dwuetapowy przegląd stabilności narodowej, przeprowadzany wspólnie przez Departamenty Bezpieczeństwa Krajowego i Stanu, który byłby uruchamiany, gdy kraj został wyznaczony do TPS przez 10 kolejnych lat. Przegląd na poziomie kraju, z opublikowanymi wynikami, odpowiadałby na fundamentalnie inne pytania niż te, na które Departament Bezpieczeństwa Krajowego szuka odpowiedzi dziś. Nie chodzi o to, czy warunki, które wywołały kryzys, lub obecne wyznaczenie TPS utrzymują się, ale czy ich utrzymywanie się oznacza, że kryzys stał się chroniczny. Sytuację chroniczną można określić, mierząc dotkliwość i trwałość t