Zaczęło się od rutynowej kontroli jakości danych, tego typu ekscytującego zadania, które każe ci kwestionować wybory życiowe. Ale gdy Robert Wagner, naukowiec pracujący przy Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) NASA, przeglądał na ekranie komputera gigantyczną mapę Księżyca, wpadła mu w oko nietypowo duża jasna plama otoczona ciemną aureolą, sugerująca, że materiał powierzchniowy w tym obszarze został poruszony.

„Po prostu się zatrzymałem, rzuciłem wszystko i zacząłem sprawdzać, co to za plama” – powiedział Wagner, specjalista od przetwarzania obrazu z Intuitive Machines, pracujący z danymi z systemu Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC).

Porównując zdjęcia Księżyca przed i po, Wagner zdał sobie sprawę, że odkrył największy nowo powstały krater, jaki kiedykolwiek znaleziono w Układzie Słonecznym, jak naukowcy donieśli w środę w „Science Advances”. Odkrycie to podkreśla wartość danych z orbitera księżycowego NASA w badaniu dynamicznego krajobrazu, gdy agencja dąży do trwałej obecności człowieka oraz rozszerzonej działalności naukowej i komercyjnej na Księżycu.

Oficjalnie nazwany McGetchin na cześć pionierskiego naukowca księżycowego Toma McGetchina, krater powstał na wschodniej krawędzi Księżyca gdzieś między 11 kwietnia a 22 maja 2024 r., po tym jak kometa lub asteroida wielkości trzypiętrowego do sześciopiętrowego budynku uderzyła w powierzchnię. Zderzenie pozostawiło krater o szerokości 728 stóp, rozciągający się na długość dwóch boisk futbolowych. A przy głębokości 141 stóp krater mógłby pomieścić trzy ustawione pionowo żółte autobusy szkolne. Naukowcy szacują, że uderzenie o takiej sile zdarza się na Księżycu mniej więcej raz na sto lat lub nawet rzadziej.

Od ponad 17 lat LRO krąży wokół Księżyca i za pomocą siedmiu instrumentów mapuje topografię, skład powierzchni, temperaturę i środowisko radiacyjne. Zespół statku kosmicznego zidentyfikował co najmniej 1000 nowych kraterów uderzeniowych podczas misji i oznaczył 100 000 innych zmian powierzchni spowodowanych uderzeniem obiektu w Księżyc lub odłamkami, które po tym wyleciały.

Bez atmosfery, która by je spowolniła lub spaliła, skały kosmiczne i inne obiekty łatwo docierają do powierzchni Księżyca. Większość jest znacznie mniejsza w porównaniu z obiektem, który wyrzeźbił krater McGetchin. Najmniejsze kratery, które naukowcy mogą rozróżnić na zdjęciach LRO, mają około 30 stóp szerokości, czyli długość trzypiętrowego budynku położonego na boku, utworzone przez skały o szerokości około 43 cali, rozmiar opony monster trucka. Naukowcy szacują, że uderzenia tej skali tworzą około 140 nowych kraterów na Księżycu każdego roku. Ale większość nowych powstaje w wyniku mikroskopijnych pocisków, które pozostawiają dziury zbyt małe, by zidentyfikować je na zdjęciach orbitalnych.

Dzięki licznym instrumentom statek kosmiczny może obserwować zmiany na powierzchni Księżyca, które nie są widoczne na samych zdjęciach LROC. Po odkryciu krateru naukowcy pracujący z instrumentem termicznym LRO, Diviner, przeprowadzili obserwacje uzupełniające tego miejsca. Znaleźli obszar o szerokości 4 mil wokół krateru, który w nocy jest o około 16 stopni Fahrenheita chłodniejszy niż otoczenie.

W drugim artykule opublikowanym w środę w tym samym czasopiśmie naukowcy twierdzą, że chłodzenie następuje, ponieważ uderzenie spulchniło regolit wokół krateru, czyniąc go mniej gęstym, a więc mniej zdolnym do zatrzymywania ciepła.

Duży zasięg tej „zimnej plamy” jest uderzający, twierdzą naukowcy, ponieważ pokazuje, że uderzenia mogą modyfikować powierzchnię Księżyca znacznie dalej niż sam krater. Te fizyczne zmiany mogą na przykład wpływać na to, jak koła łazika wchodzą w interakcję z powierzchnią.