Na środku Oceanu Spokojnego, wzdłuż równika, naukowcy wyznaczyli prostokąt. To duży prostokąt, o powierzchni dwóch trzecich Chin, a jednak prawie nikt w nim nie mieszka. Ten prostokątny pas otwartego oceanu jest monitorowany przez satelity i sieć zakotwiczonych boi, które mierzą minimalne zmiany temperatury wody, wypatrując anomalii. Co kilka lat, pod wpływem zmieniających się wiatrów i prądów, temperatura wody w tej części oceanu zaczyna rosnąć; nawet pół stopnia Celsjusza powyżej normy przez kilka miesięcy wystarczy, aby ogłosić początek fazy El Niño. To wystarczające ocieplenie, aby wywołać powodzie i pożary, susze i głód na całym świecie. Prostokąt nazywa się Niño 3.4. W tej chwili w prostokącie jest gorąco.

„Jak basenik dla dzieci” – powiedziała The Atlantic Kristina Tietjen, która większość sierpnia spędziła nurkując w środku tej masy nienormalnie ciepłej wody. Tietjen przyjeżdża na największy atol świata, Kiritimati, od ponad dekady, aby badać tamtejsze rafy koralowe. Zwykle nurkuje w piankach średniej grubości; tym razem jej zespół potrzebował tylko koszulek ochronnych. W tym cyklu El Niño – który prawdopodobnie będzie najsilniejszym w historii – wciąż jest wcześnie, ale wody wokół Kiritimati są już o 3 do 4 stopni Celsjusza powyżej normy.

Czas spędzony na Kiritimati (wymawianym jak Christmas) pozwolił Tietjen obserwować w brutalnych szczegółach, co te powtarzające się cykle ciepłej wody, rozgrywające się w stale ocieplającym się oceanie, oznaczają dla tutejszych wielkich tropikalnych raf koralowych, które kiedyś były niemal dziewicze. Podczas pierwszego El Niño w latach 2015–16 zginęło 90 procent rafy koralowej Kiritimati. Potem nastąpiły lata powolnej, częściowej regeneracji. W tym miesiącu Tietjen i jej koledzy z laboratorium kanadyjskiej naukowczyni Julii Baum na Uniwersytecie Wiktorii odkryli, że prawie połowa pozostałych koralowców na wyspie już wybielała – co jest zapowiedzią śmierci, jeśli ocieplenie się utrzyma. Kiedy Tietjen wróci, może pływać nad cmentarzyskiem.

Większość świata odczuwa skutki El Niño, gdy ciepło gromadzące się w równikowym Pacyfiku promieniuje do atmosfery i na całą kulę ziemską. Oznacza to ogromne ulewy w super-sztormach w niektórych miejscach; w innych – susze zabijające uprawy, które mogą trwać miesiącami. Wzdłuż pacyficznego wybrzeża Ameryki Południowej ulewne deszcze i osuwiska zmusiły do tymczasowego zamknięcia głównej trasy do Machu Picchu w Peru; śmiertelne powodzie przetoczyły się przez suche regiony północnego Chile. Kraje takie jak Indie i Etiopia przeżywają jedne z najbardziej suchych lat w historii. El Niño zwykle oznacza więcej opadów w południowych Stanach Zjednoczonych i bardziej suche obszary w pasie na północy. Silne El Niño może oznaczać rekordowe upały, a to zapowiada się na wydarzenie niepodobne do żadnego z ostatnich osiemdziesięciu lat. Wzrost temperatury o 2 stopnie Celsjusza w prostokącie Niño 3.4 zwykle kwalifikuje do tytułu „Super El Niño”; już przekroczyliśmy ten próg, a eksperci przewidują, że ocieplenie może osiągnąć szczyt około dwukrotnie wyższy. „Jesteśmy teraz dość pewni, że to będzie wyjątkowe wydarzenie” – powiedział The Atlantic Malte Stuecker, dyrektor Międzynarodowego Centrum Badań Pacyfiku na Uniwersytecie Hawajskim w Manoa.

Częścią powodu, dla którego Stuecker spodziewa się, że to ciepło będzie narastać, jest to, że boje wzdłuż równika mogą wykrywać temperaturę wody znacznie poniżej powierzchni. Na głębokości ponad 100 metrów zgromadziła się ogromna masa ciepłej wody, która w nadchodzących miesiącach wypłynie na powierzchnię. Ilość ciepła gotującego się w oceanie spowodowała powstanie jednego z tych wykresów, na których bieżący rok drastycznie odbiega od dotychczasowych trendów, wijąc się nieregularnie w nieznane terytorium.

Chociaż naukowcy wciąż debatują, w jakim stopniu zmiany klimatyczne czynią cykle El Niño częstszymi lub intensywniejszymi, zgadzają się, że cykle te występują w oceanie, który jest cieplejszy niż kiedyś. W ostatnią sobotę dzienna średnia globalna temperatura powierzchni morza osiągnęła 21,1 stopnia Celsjusza (70 stopni Fahrenheita).