Naukowcy odkryli najwcześniejsze znane dowody na istnienie struktur, które ostatecznie stały się pajęczymi kłami, w skamieniałości datowanej na 518 milionów lat. Odkrycia dokonali naukowcy z Uniwersytetu Yunnan i Uniwersytetu w Leicester.

Czy to ze względu na złowrogą reputację Czarnych Wdów, czy fikcyjne ugryzienie, które przemieniło Spider-Mana, kły stały się jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech pająków. Jednak ich ewolucyjna historia zaczęła się na długo przed pojawieniem się współczesnych pająków.

Nowe badanie opublikowane w Nature śledzi pochodzenie tego potężnego narzędzia myśliwskiego aż do Urokodii, małego morskiego stworzenia żyjącego we wczesnym okresie kambru.

Pająki należą do dużej grupy bezkręgowców zwanych szczękoczułkowcami, do której należą również skorpiony i kleszcze. Opisano ponad 100 000 gatunków szczękoczułkowców. Zwierzęta te mają członowane kończyny i twardy zewnętrzny szkielet. Ich cechą charakterystyczną jest para wyspecjalizowanych wyrostków zwanych szczękoczułkami, umieszczonych w przedniej części ciała. W zależności od gatunku, szczękoczułki mogą pełnić funkcję szczypiec lub kłów, które chwytają, przebijają lub kłują ofiarę.

Skamieniałości Urokodii odkryto w słynnym stanowisku skamieniałości Chengjiang w prowincji Junnan w południowych Chinach. Badanie zostało opublikowane w 42. rocznicę odkrycia tego stanowiska. Stworzenie mierzyło zaledwie około 2-3 cm długości. Miało duże oczy osadzone na szypułkach w przedniej części ciała, a także segmentowany szkielet i członowane kończyny przymocowane pod jego wąską ramą. Jego wygląd niewiele przypomina pająki i skorpiony, które wywodzą się z jego szerszej linii ewolucyjnej.

Naukowcy z Uniwersytetu Yunnan w Chinach i Uniwersytetu w Leicester użyli technologii rentgenowskiej do zbadania skały otaczającej skamieniałość. Skanowanie ujawniło, że duża część miękkiej anatomii zwierzęcia pozostała zachowana w zmumifikowanym stanie przez setki milionów lat. Co najważniejsze, naukowcy zidentyfikowali dwa wyrostki przypominające szczypce, umieszczone tuż za oczami stworzenia. Struktury te stanowią wczesną formę szczękoczułków i dostarczają dowodów na ewolucyjne początki szczypiec i kłów widocznych u dzisiejszych szczękoczułkowców.

Skamieniałość zachowuje również cechy na nogach Urokodii, które mogły służyć jako skrzela skrzelowe, umożliwiając zwierzęciu oddychanie pod wodą. Podobne struktury oddechowe występują nadal u wodnych szczękoczułkowców, takich jak skrzypłocze.

Szczękoczułkowce stały się jedną z najbardziej udanych grup zwierząt zarówno w środowisku morskim, jak i lądowym. Te, które przeniosły się na ląd, przekształciły się w wysoce skuteczne drapieżniki, a skamieniałości pokazują, że ich przodkowie polowali już setki milionów lat temu. Pomimo przerażającego obrazu pająków przedstawionego w filmach takich jak „Arachnofobia”, większość gatunków nie stanowi zagrożenia dla ludzi. Ich jad i ukąszenia wyewoluowały, aby obezwładniać ofiary znacznie mniejsze niż człowiek.

Badania prowadził profesor Yu Liu z Uniwersytetu Yunnan, który jest również profesorem wizytującym na Uniwersytecie w Leicester. Profesor Liu powiedział: „Używaliśmy analizy tomografii rentgenowskiej tych skamieniałości, aby ujawnić ich miękką anatomię pogrzebaną w skałach przez setki milionów lat, gdy nagle zauważyliśmy kończyny przypominające szczypce z przodu zwierzęcia. Od razu wiedzieliśmy, że to bardzo ekscytująca skamieniałość i rzeczywiście odległy przodek żyjących szczękoczułkowców, takich jak skorpiony i pająki.”

Urokodia żyła w bogatym ekosystemie morskim w kluczowym okresie w historii ewolucji zwierząt. Skamieniałości z Chengjiang zachowują dowody na istnienie ponad 200 rodzajów zwierząt, które zamieszkiwały oceany ponad 500 milionów lat temu. Współautor, profesor Mark Williams z Uniwersytetu w Leicester School of Geography, Geology and the Environment, powiedział: „Urokodia była częścią starożytnego ekosystemu ponad 200 różnych rodzajów zwierząt żyjących w morzach ponad 500 milionów lat temu. Te spektakularnie zachowane skamieniałości dostarczają prawdziwego wglądu w to, jak życie ewoluowało na naszej planecie”.