In een verbluffende ontwikkeling die werkelijk niemand zal verbazen die ooit heeft gestemd, hebben wiskundigen officieel bevestigd dat een volkomen eerlijke verkiezing wiskundig onmogelijk is. De studie, van de Universiteit van Cambridge en de Universiteit van Kopenhagen, onderzocht elk stemsysteem van districtenstelsel tot evenredige vertegenwoordiging en ontdekte dat ze allemaal compromissen met zich meebrengen - meestal tussen lokale vertegenwoordiging, nationale proportionaliteit en de omvang van het parlement. In wezen kun je er twee hebben, maar nooit alle drie. Het is geen corruptie of samenzwering, het is gewoon wiskunde die haar gebruikelijke spelbreker-ik is.

Het onderzoek was geïnspireerd door de Deense verkiezingen van 2022, waar voor het eerst in 75 jaar stemmen en zetels niet op één lijn lagen. Denemarken gebruikt een tweetraps proportioneel systeem, maar met meer partijen die de stemmen splitsen, waren de 40 'vereffeningszetels' niet genoeg om de boel in evenwicht te brengen. Zoals co-auteur Dr. Frederik Ravn Klausen het verwoordde: "In wezen brak het bijna het systeem." De Sociaaldemocraten kregen één zetel meer dan hun stemmenaandeel rechtvaardigde, en die ene zetel besliste de verkiezing. In het VK zou dat een dinsdag zijn, maar in Denemarken is het blijkbaar een crisis.

Duitsland heeft zijn eigen drama: de Bondsdag groeide in 2021 van 598 naar 736 zetels omdat proportionaliteit meer vereffeningszetels vereiste. Hervormingen in 2023 stopten de eindeloze uitbreiding, maar verwijderden de garantie dat elke lokale winnaar erin komt. Zweden neemt notities. Het VK offert ondertussen gewoon proportionaliteit op. Bij de verkiezingen van 2024 greep Labour 63% van de zetels met slechts 33,7% van de stemmen, terwijl Reform UK 14,3% van de stemmen kreeg en maar liefst vijf zetels van de 650. Zoals Klausen waarschuwt, zou de volgende Britse verkiezing een nog grotere mismatch kunnen zien.

De onderzoekers wezen niet alleen het probleem aan; ze stelden ook een oplossing voor. Hun algoritme, 'geografisch gerangschikte gegarandeerde proportionaliteit', zou zetels puur op nationaal stemmenaandeel toewijzen, en vervolgens lokale kandidaten rangschikken op prestatie en zetels invullen vanaf de top van de lijst. Het zou proportionaliteit garanderen, maar regionale banden verzwakken - een kandidaat zou zijn kiesdistrict kunnen winnen en toch geen zetel krijgen als zijn partij elders al aan haar quotum heeft voldaan. Dus geen perfect systeem, maar sommige zijn beter dan andere. Zoals Klausen zegt: "Dat ofwel proportionaliteit, regionaliteit of een vast parlementsformaat moet worden opgeofferd, is geen excuus." En daarmee belandt de studie in de Annals of Operations Research, vermoedelijk om door elke regering ooit te worden genegeerd.