K2-18b, een exoplaneet op 124 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Leeuw, krijgt de laatste tijd veel aandacht. Hij draait in de bewoonbare zone van een rode dwergster, en de James Webb Ruimtetelescoop ontdekte een atmosfeer rijk aan koolstofdioxide en methaan, waardoor hij een topkandidaat is voor een 'Hycean'-wereld - in feite een gigantische oceaan onder een waterstofhemel. Natuurlijk vroegen wetenschappers zich af: 'Is er iemand thuis?'

Onderzoekers van de Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI) richtten twee van 's werelds krachtigste radiotelescopen - de Karl G. Jansky Very Large Array (VLA) in New Mexico en de MeerKAT in Zuid-Afrika - op K2-18b om te luisteren naar buitenaards gebabbel. Hun bevindingen, gepubliceerd in The Astronomical Journal, zijn een beetje een tegenvaller: geen smalbandige radiosignalen die niet door aardse ruis konden worden verklaard. Ze doorzochten miljoenen kandidaatsignalen en vonden niets.

De coördinatie tussen de VLA en MeerKAT was een logistieke prestatie en leverde een uitzonderlijk gevoelige zoektocht op. Maar zelfs met die kracht moest het team omgaan met het gebruikelijke probleem: de aarde is luidruchtig. Radiotelescopen worden gebombardeerd door door de mens gemaakte signalen, dus gebruikten de onderzoekers geavanceerde software - COSMIC op de VLA en BLUSE op MeerKAT - om de ruis eruit te filteren. Vervolgens pasten ze vijf screeningsmethoden toe, waaronder het maskeren van bekende interferentiefrequenties, het controleren op Doppler-verschuivingen (omdat buitenaardse signalen zouden moeten bewegen, in tegenstelling tot die irritante AM-zender uit de garage van je buurman), en het gebruik van meerdere bundels om er zeker van te zijn dat elk signaal van de planeet kwam, niet van een passerende satelliet.

Een van de filters verwierp ook signalen met een signaal-ruisverhouding onder de 10 of boven de 100 - wat, zo geven de auteurs toe, misschien enkele echt zwakke buitenaardse fluisteringen heeft weggegooid. Maar ja, dat zijn de risico's als je met miljarden datapunten werkt. Het laatste geplande filter, dat zou zoeken naar het verdwijnen van het signaal wanneer de planeet achter zijn ster bewoog, was niet eens nodig omdat er tijdens de campagne geen dergelijke transit plaatsvond.

Dus, geen aliens gevonden. Maar de zoektocht was niet voor niets. De waarnemingen stelden astronomen in staat een bovengrens te stellen aan elk mogelijk zendvermogen in het K2-18b-systeem: ruwweg gelijk aan de inmiddels ter ziele gegane Arecibo-radarfaciliteit. Als er een beschaving is, schreeuwt die niet harder dan een dode Puerto Ricaanse sterrenwacht. Belangrijker nog, het project bewees dat geautomatiseerde gegevensverwerking de tsunami van signalen van moderne SETI-waarnemingen aankan. Naarmate toekomstige arrays zoals de Square Kilometer Array online komen, zullen deze technieken cruciaal zijn. K2-18b mag dan stil zijn, maar we worden steeds beter in luisteren. Misschien is er de volgende keer iemand aan de andere kant.