De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft een resolutie aangenomen die oproept tot een nieuwe wereldkaart die de ware grootte van continenten nauwkeurig weergeeft - met name Afrika, dat al eeuwenlang aan het kortste eind trekt in cartografisch opzicht. De resolutie 'Corrigeer de Kaart' heeft als doel de flagrante fout op de Mercator-kaart te herstellen, waar Afrika ongeveer even groot lijkt als Groenland, terwijl het in werkelijkheid ongeveer 14 keer groter is. Want niets zegt 'nauwkeurige weergave van de werkelijkheid' als een landmassa die 14 keer groter is dan afgebeeld.

De nieuwe kaart, genaamd de Equal Earth-projectie, geeft de ware grootte van landmassa's beter weer, maar - verrassing, verrassing - het brengt zijn eigen problemen met zich mee. Zoals bij elke poging om een bol op een rechthoek plat te slaan, moet er iets worden opgegeven. De Mercator-kaart, gemaakt in 1569 door de Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator, was ontworpen voor één doel: Europese zeelieden helpen bij het navigeren over de oceanen. Zoals cartografieprofessor James Cheshire van University College London aan de BBC uitlegde: 'Hij wilde dat een rechte lijn op een kaart er in werkelijkheid ook als een rechte lijn uitzag als je een kompasrichting volgde. Dat was wat het bedoelde te doen, en dat doet het briljant.'

Maar om die hoeken correct te houden, moest Mercator de gridlijnen breder maken naarmate ze verder van de evenaar kwamen, waardoor landen nabij de evenaar kleiner leken en die nabij de polen opgeblazen. Het is een vervorming die voortkomt uit de onmogelijkheid om een wereldbol nauwkeurig op een platte kaart weer te geven - een probleem dat kaartenmakers al meer dan 450 jaar plaagt. Toch blijft Mercators creatie de basis voor kaarten in klaslokalen, op tv, online en zelfs op Google Maps.

Critici beweren dat deze vervorming een psychologisch effect heeft: we zien grotere dingen instinctief als belangrijker, dus door Afrika kleiner te zien dan het is, worden de enorme hulpbronnen, bevolking en investeringsmogelijkheden subtiel gebagatelliseerd. De Keniaanse geograaf Kioko Muendo vertelde aan de BBC: 'Kaarten zijn meer dan alleen gidsen voor reizigers - ze bepalen hoe regio's politiek en economisch worden waargenomen.'

De Equal Earth-kaart, ontwikkeld door een team van cartografen in 2018, wil dit aanpakken door de grootte en vorm van landmassa's nauwkeuriger weer te geven. Het werd aanvankelijk aangenomen door 54 leden van de Afrikaanse Unie voordat de VN zich aansloot. Maar deze nauwkeurigheid heeft een prijs: het offert de rechte lijnen op die Mercator perfect maakten voor navigatie, en het kan niet worden gebruikt voor het meten van ware afstanden. Zoals Cheshire het verwoordde: 'Je kunt oppervlakte behouden, of je kunt vorm behouden, of je kunt afstand en richting behouden, maar niet alles tegelijk perfect, want dan zou je terug zijn bij een bol.'

En laten we de Peters-wereldkaart niet vergeten, ontworpen door de Duitse historicus Arno Peters in de vroege jaren 1970, gebaseerd op een projectie die voor het eerst werd beschreven door de Schotse cartograaf James Gall in 1855. Die offert vorm op voor schaal, waardoor poolgebieden worden samengedrukt en de evenaar wordt uitgerekt. Het lost het probleem van de grootte van Groenland en Afrika op en behoudt rechte lijnen van lengte- en breedtegraad - maar die lijnen vertegenwoordigen geen ware constante kompasrichtingen, dus het is nutteloos voor navigatie. En alles ziet er een beetje vreemd uit.

Dus de VN heeft gestemd om een kaart aan te nemen die nauwkeuriger is over grootte, maar minder nuttig voor het zeilen. Vooruitgang, vermoeden we. In ieder geval zal Afrika niet langer het mikpunt zijn van de cartografische grap.