Bij het verkennen van de fysica en geometrie van het universum werd Stephen Hawking een wereldberoemde pionier op het gebied van zwarte gaten, schreef hij de bestseller 'Het heelal' (13 miljoen exemplaren en nog steeds tellende) en inspireerde hij mensen om naar de sterren te kijken in plaats van naar hun voeten. Maar tijdens zijn studententijd maakte zijn vader Frank zich grote zorgen over hoe zijn zoon zou uitpakken. Volgens voorheen onbekende dagboeken die deels in code zijn geschreven, klaagde Frank dat Stephen 'rondhangt in huis met weinig initiatief en niet veel studeert.'
Die dagboeken maken deel uit van familiepapieren en foto's waartoe de met de Costa Award bekroonde biograaf en natuurkundige Graham Farmelo ongekende toegang heeft gekregen. In september publiceert Farmelo de eerste definitieve biografie die is geautoriseerd door de nalatenschap van Stephen Hawking, via uitgever John Murray. Farmelo heeft voorheen onbekend materiaal ingezien, variërend van Franks dagboeken tot de brieven en dagboeken van Stephens moeder, Isobel, bewaard in het huis van Hawkings zus Mary.
Farmelo noemde het 'een prachtige, volledig onverwachte bonus' en 'een 24-karaats bron van informatie over het leven van Stephen Hawking, vooral zijn vormende jaren en de gruwelijke maanden na zijn diagnose van motorneuronziekte toen hij pas 21 was.' Hij beschreef het materiaal als 'een rauw en eerlijk inzicht' in Hawkings opvoeding en de verwoestende diagnose in 1963 van een fatale degeneratieve ziekte die hem bijna volledig zou verlammen.
Hawking trotseerde de medische verwachtingen dat hij binnen twee jaar zou sterven, en stierf in 2018 op 76-jarige leeftijd na baanbrekend werk in de kosmologie en theoretische fysica. Hij gebruikte een rolstoel en communiceerde via een computer en spraaksynthesizer, met de beroemde uitspraak: 'Het leven zou tragisch zijn als het niet grappig was. Mijn verwachtingen werden tot nul gereduceerd toen ik 21 was. Alles daarna is een bonus geweest.'
Maar in 1961 schreef Frank Hawking - een expert in tropische ziekten -: 'We maken ons een beetje zorgen over hoe Stephen zich ontwikkelt. Hij hangt rond in huis met weinig initiatief en studeert niet veel. [Isobel] zegt dat hij een minderwaardigheidscomplex heeft ten opzichte van mij (dat is niet nodig) en dat hij het vertrouwen in de natuurkunde in Oxford heeft verloren, omdat hij denkt dat het inferieur is aan de kunsten. Dit is heel jammer als dat zo is. Op zijn leeftijd had ik een brandend ambitie om vooruit te komen, en als ik maar de helft van zijn voordelen had gehad, had ik het veel beter gedaan.'
Frank hield meer dan 60 jaar een dagboek bij, veel notities in een geheime code die Farmelo kraakte - meer dan 200.000 woorden vertaald met betrekking tot Stephens jeugd, ziekte, twee huwelijken en carrière. Frank schreef het dagboek 'in Grieks schrift om een eenvoudige geheime code te vormen', waarbij hij Griekse letters aanpaste voor H, V, QU, W en J. De dagboeken onthullen ook Franks worsteling met de afnemende gezondheid van zijn zoon. In 1967 schreef hij: 'Ik vind het een langzame en afschuwelijke ervaring met [Stephen]. Alles is zo vreselijk traag en langgerekt. En zijn spraak is zo traag en moeilijk te verstaan dat conversatie erg moeilijk is. Ik heb veel medelijden met hem en zal alles doen wat ik kan voor hem. Maar ik geniet er niet van om bij hem te zijn.'
Farmelo's biografie, getiteld 'Hawking', verschijnt op 24 september via John Murray. Farmelo won eerder de Costa biografieprijs voor 'De vreemdste man: Het verborgen leven van Paul Dirac, quantumgenie' - Dirac was een persoonlijke held van Hawking. Voor dit boek interviewde hij Hawkings zussen Mary en Philippa, eerste vrouw Jane, en drie kinderen, Robert, Lucy en Tim.