Slakken zijn in feite kleine chemici met een huisje op hun rug, en hun slijm is het product. Dit slijm wordt in de huidverzorging gewaardeerd om zijn ontstekingsremmende en anti-verouderingseigenschappen, en slakken hebben het lef om verschillende soorten af te scheiden, afhankelijk van de klus. Een team van Duitse wetenschappers heeft nu het recept gekraakt, en het is niet zo glamoureus als je zou hopen: collageen en calcium die een dansje doen. De bevindingen zijn gepubliceerd in het tijdschrift Science.

Slakkenslijm bestaat grotendeels uit water, met mucines (glycoproteïnen) en complexe koolhydraten die het die slijmerige textuur geven. Naast cosmetica heeft het spul potentie voor medicijnafgifte. In 2020 ontdekten wetenschappers dat het combineren van tuinslakkenslijm met gouden nanodeeltjes hielp bij wondgenezing en ontstekingsvermindering bij muizen. En in 2023 identificeerde een studie drie verschillende soorten tuinslakkenslijm: een hydraterende huidbeschermer, een kleeflijm en een smeermiddel voor soepel glijden.

Het nieuwe onderzoek richtte zich op de bos slak, ook wel citroenslak genoemd (Cepaea nemoralis), die vijf verschillende slijmsoorten afscheidt met verschillende functies. Er is het smeermiddel voor voortbeweging, de lijm voor het plakken, en het epifragma - een slijmlaag met calciet die de schelp afsluit tijdens de winterslaap, ter bescherming tegen roofdieren en barre weersomstandigheden. Bij verstoring produceert de slak ook een plakkerig geel slijm dat bestand is tegen scheuren, en een bruisende substantie waarvan wordt gedacht dat het kleine roofdieren verstikt of wegspoelt.

De onderzoekers analyseerden alle vijf slijmsoorten met behulp van proteomics, röntgenfluorescentie, röntgendiffractie, cryo-scanning-elektronenmicroscopie en vloeistofchromatografie. Ze ontdekten dat ze allemaal een vergelijkbare eiwitsamenstelling delen, met collageen IV als belangrijkste structurele component. De verschillen komen voort uit variërende eiwit hoeveelheden en de toevoeging van amorf calciumcarbonaat (ACC). De twee verdedigende slijmsoorten hadden de hoogste eiwit tellingen.

De auteurs concludeerden dat deze eiwitten 'de mate van cross-linking en dus hun netwerkdichtheid afstemmen, wat een direct effect heeft op hun mechanische eigenschappen.' Elke slijmsoort heeft een duidelijke, complexe hiërarchische structuur die wordt beïnvloed door hoe het slijm wordt verwerkt. Calcium wordt 'actief samen met het slijm afgescheiden, en dient als een ionenbron voor cross-linking of een mineraal precursor voor versterking.'

Dus de volgende keer dat je slakkenslijm gezichtscrème gebruikt, onthoud dan: je wrijft collageen en calcium op je gezicht. Science, 2026. DOI: 10.1126/science.adx7367.