Over vier dagen is James dakloos. De 37-jarige werd in augustus uit de gevangenis vrijgelaten en in tijdelijke reclasseringshuisvesting in Somerset geplaatst, maar die regeling verloopt binnenkort en hij heeft nergens om naartoe te gaan. "Het is eng," zei hij. "Ik vraag niet om speciale behandeling. Maar letterlijk niemand wil helpen - ik heb contact opgenomen met parlementsleden, advocaten, reclassering en de gemeente. Ik ben best geneigd mezelf te laten terugroepen naar de gevangenis, want het is november. Het is koud." Niets zegt "rehabilitatie" als liever de gevangenis verkiezen boven een bankje in het park in de winter.

Liefdadigheidsinstellingen en reclasseringsmedewerkers waarschuwen dat gevangenen worden vrijgelaten naar dakloosheid op straat, wat volgens hen een "fatale fout" blootlegt in het plan van Andy Burnham om dakloosheid in Engeland tegen Kerst te beëindigen. Nu honderden gevangenen in Engeland en Wales vervroegd vrijkomen om overbevolking te verlichten, groeit de zorg dat het aantal daklozen op straat zou kunnen stijgen net nu het weer omslaat. De timing is, zoals altijd, onberispelijk.

Tania Bassett van Napo, de vakbond voor reclasseringspersoneel, zei dat de meeste huisvestingsopties al vol zaten na de vervroegde vrijlatingen van oktober, en dat er grote zorgen blijven over hoe de volgende groep op 10 november wordt gehuisvest. "Er is deze tegenstelling: mensen in dakloosheid vrijlaten terwijl Andy Burnham zegt dat we dakloosheid gaan oplossen," zei ze. "Ik denk dat er een aanname is dat de reclassering magisch huizen tevoorschijn kan toveren waar mensen naartoe kunnen. Maar er is heel weinig beschikbaar en het is een grote zorg voor onze leden." Een lid, merkte ze op, had geprobeerd huisvesting te vinden voor 10 mensen die op 1 oktober waren vrijgelaten; veel medewerkers zeggen zich overweldigd te voelen.

Andy Keen-Downs, chief executive van de Prison Advice and Care Trust (Pact), zei: "Elke dag zien we mannen en vrouwen terugkeren naar de gevangenis omdat ze hun reclasseringsafspraak niet nakwamen. En als we vragen waarom, zeggen ze: 'Nou, ik sliep op een stuk karton'. Dat is nog steeds de dagelijkse realiteit." James zei dat iedereen die hij in het reclasseringshostel ontmoette, was vrijgelaten zonder adres, en dat velen in auto's en op bankjes sliepen. Hij heeft epilepsie en PTSS, maar de gemeente Somerset weigerde hem tijdelijke huisvesting en ook reclasseringshuisvesting wees hem af.

Hij draagt ook twee elektronische enkelbanden - een GPS-tracker die dagelijks moet worden opgeladen en een alcoholmonitor die verbonden moet blijven met een communicatieapparaat. "Hoe moet ik aan deze eisen voldoen terwijl ik op straat slaap zonder betrouwbare elektriciteit of een veilige plek om de apparatuur te bewaren? Niemand heeft me een bevredigend antwoord gegeven," zei hij. De regering heeft een "vermoeden van elektronische tagging" voor vervroegde vrijlatingen ingevoerd, maar Bassett zei dat dat niet kan gebeuren als dakloosheid hoog blijft. Een tagbeleid dat uitgaat van een stopcontact en een veilige plek voor je spullen: gedurfd, zij het optimistisch.

Uit analyse van Pact blijkt dat het aantal gevangenen dat naar dakloosheid op straat wordt vrijgelaten in drie jaar met 130% is gestegen, van 6.040 in 2022-23 tot 14.360 in 2025-26. Dakloosheid op straat wordt nu geregistreerd bij ongeveer een op de zeven vrijlatingen, vergeleken met een op de tien drie jaar geleden, en het aandeel dat als "geen vast adres" (dakloosheid en op straat slapen samen) wordt geregistreerd, is gestegen van 11,3% naar 15,9%.

Enver Solomon, CEO van de sociale rechtvaardigheidsliefdadigheidsinstelling Nacro, bezocht onlangs een gevangenis die ernaar streefde dat 84% van de gevangenen bij vrijlating een dak boven het hoofd had. "Wat effectief betekende dat ze accepteerden dat 16% dakloos zou zijn," zei hij. "Ik denk dat de regering beseft dat dit een cruciaal onderdeel van de puzzel is, maar het kost tijd om uit te werken wat er moet gebeuren om het aan te pakken. En tijd is essentieel."

Keen-Downs verwelkomde Burnhams ambities en zijn financieringsimpuls van £874 miljoen, maar zei dat het gebrek aan geld voor ondersteuning na de gevangenis een "fatale fout" was. "We hebben meer geld nodig voor bedden, maar we hebben ook geld nodig voor alle ondersteuningsdiensten die mensen nodig hebben om van de gevangeniscel in het bed te komen en er te blijven," zei hij. Bassett voegde toe: "Als er geen geld is gereserveerd om gevangenen te helpen,"