Voor de inwoners van Samara, de Russische industriestad aan de Wolga, kwam de eerste aanwijzing dat hun ochtend verstoord zou worden in de vorm van ontploffingen en een rookpluim. Het Kremlin was, zoals gebruikelijk, vaag over wat er in de vroege uren van 15 augustus was getroffen. Video's op sociale media maakten de zaak echter snel duidelijk: het doelwit was het Progress Rocket and Space Centre, de fabrikant van Ruslands Sojoez-2-raketten.

Twee Flamingo-raketten troffen een tweetal gebouwen, waaronder een faciliteit met de aanduiding 106A – een "clean room" waar moederborden voor Sojoez-lanceersystemen werden geassembleerd. Te midden van Oekraïnes bredere campagne tegen Russische raffinaderijen en industrie viel de aanval op Samara op, omdat hij bewijs leverde dat de geografie van de oorlog zich heeft uitgebreid naar een domein dat voorheen was voorbehouden aan verdragen die niemand echt kan handhaven: de ruimte.

In een conflict dat oorlogsvoering al herdefinieert door zwaar dronegebruik en sensoren op het slagveld, is toegang tot satellieten – en het vermogen om die van de andere kant te verstoren – steeds crucialer geworden. De aanval op Samara was daar een treffend voorbeeld van: hij was gericht op de raketten die Ruslands nieuwe Rassvet-satellietsysteem in een baan om de aarde moeten brengen, dat in hoog tempo wordt ingezet als vervanging voor Elon Musks Starlink, waarvan Rusland eerder dit jaar werd buitengesloten.

Oekraïne heeft dit jaar ook andere locaties van Roscosmos getroffen, waaronder Koroljov, een groot complex ten noorden van Moskou, en een door Oekraïne gebouwde radiotelescoop die Rusland op de Krim had buitgemaakt. Ruslands Rassvet-ambities zijn niet de enige ruimtevaartgerelateerde hoofdpijn voor Oekraïne. Moskou heeft minstens drie keer Oresjnik-ballistische raketten gebruikt – een systeem dat de nabije ruimte in wordt gelanceerd en vervolgens meerdere onafhankelijk richtbare kernkoppen inzet die oorspronkelijk voor kernwapens waren ontworpen.

Dit alles heeft Kyiv ertoe aangezet zijn inspanningen op te voeren om zijn ruimtevaartsystemen te diversifiëren weg van de VS en Starlink – dat de afgelopen weken controversieel werd geknepen – en tegenmaatregelen te ontwikkelen tegen dreigingen zoals de Oresjnik. Oekraïne heeft minstens drie tests van onderscheppingen in de nabije ruimte uitgevoerd en streeft tegelijk naar eigen soevereine satellieten, waarmee het toetreedt tot een snel groeiende club van landen die een voet aan de grond in een baan om de aarde zoeken.

Dat werd vorige maand werkelijkheid toen Oekraïne en het Deense GomSpace de succesvolle lancering aankondigden van de Obria Nano, de eerste testsatelliet voor een toekomstig onafhankelijk Oekraïens communicatienetwerk dat naar verluidt zo'n 245 satellieten omvat.

Deskundigen zeggen dat de intrusie van het conflict in de ruimte slechts het meest recente bewijs is van de snelle militarisering van een domein waarvan de verdragen vaag, verouderd en moeilijk te handhaven blijven. In september gaf de Amerikaanse luchtmachtsecretaris Troy Meink voor het eerst toe dat Washington "on-orbit space control weapons" had ingezet, te midden van berichten dat Rusland regelmatig satellieten dicht bij Amerikaanse en andere bezittingen had laten vliegen.

Alsof ze het punt wilden onderstrepen, werd weken later waargenomen hoe een Russische satelliet, Kosmos 2612, agressief manoeuvreerde richting een commerciële radarsatelliet van de Finse groep Iceye, die het Oekraïense leger voorziet van driedimensionale terreinbeelden – wat deskundigen omschreven als opzettelijke intimidatie.

"[Ruimteoorlogsvoering] werd altijd als de toekomst beschouwd," zegt dr. Elena Grossfeld, expert op het gebied van ruimte en veiligheid aan de Zweedse Defensieuniversiteit. "Maar we zitten al in die toekomst." Voor Rusland, betoogt Grossfeld, is de ruimte essentieel geworden voor militair succes, waarbij Moskou offensieve operaties daar behandelt als een voorloper van een breder conflict in een realiteit waarin oorlog onlosmakelijk verbonden is met satellietgebaseerde inlichtingen en targeting.

"Dit begon al vóór de oorlog in Oekraïne," zei Grossfeld. "De Amerikaanse Space Force [toen tweede in bevel, generaal David Thompson] zei in 2021 dat de VS dagelijkse aanvallen [door Rusland en China] op Amerikaanse satellieten zag. Die zijn niet per se kinetisch, maar nu, met de oorlog en ieders afhankelijkheid van de ruimte voor inlichtingen en communicatie, is het centraal komen te staan."

Hoewel Grossfeld zei dat Ruslands bedoeling in de recente...