Een decennium nadat het VK stemde om de EU te verlaten, is de economie van Noord-Ierland een verhaal van twee havens: één waar rozen worden opgezadeld met een toeslag van €387, en een andere waar sandwiches nog nooit zo populair zijn geweest.

In Larne krijgt tuincentrumeigenaar John Shannon nu een 'exportheffing' van €387 opgelegd om rozen uit Groot-Brittannië te importeren. Zijn reactie? Hij rijdt met zijn busje naar Engeland om ladingen op te halen waar vervoerders niet aan willen, en is begonnen met kopen in de Republiek Ierland, waar kwekerijen 'hun spel hebben verbeterd'.

Ondertussen in Warrenpoint heeft het Deli Lites-voedingsbedrijf van Brian Reid het goed gedaan. Grote retailers, bang voor post-Brexit toeleveringsketenrisico's, schakelden over van Britse fabrikanten naar lokale leveranciers voor producten met een korte houdbaarheid, zoals sandwiches. 'We hebben daardoor een aantal contracten binnengehaald,' zegt Reid, en voegt eraan toe dat het 'briljant' is geweest, maar niet zonder uitdagingen.

Noord-Ierlands unieke Brexit-deal houdt het in de EU-interne markt voor goederen, wat 'toegang tot twee markten' oplevert – een voorrecht waar Engeland, Schotland en Wales alleen van kunnen dromen. Rishi Sunak noemde het ooit 'de meest opwindende economische zone ter wereld', hoewel kleine bedrijven die te maken hebben met douanepapieren en inspecties het daar misschien niet mee eens zijn.

De cijfers vertellen een gemengd verhaal. Van 2016 tot 2023 groeide de Noord-Ierse economie met 11,5% in reële termen, beter dan het VK-gemiddelde van 8,7%. Maar van 2021 tot 2023 – de directe post-Brexit implementatieperiode – was de groei iets langzamer met 4,4% versus 4,7%. In 2023 herstelde NI zich echter met 1,5% groei, waarmee het de trage 0,3% van het VK verpletterde.

Loonlijstgegevens van HMRC tonen aan dat de loonlijsten in NI bijna 10% zijn gestegen sinds 2021, vergeleken met 7% in het hele VK. De productie is het afgelopen jaar met 9% gestegen, terwijl de Britse industriële productie stagneerde. De export naar de EU steeg met meer dan 10% nadat het Windsor Framework in maart 2023 van kracht werd, tegenover een daling van 16% in Groot-Brittannië.

Maar barst nog niet in champagne uit. De grootste motor van de NI-groei zijn zakelijke diensten geweest – advocatuur, consultancy, accountancy – die niet onder de Brexit-deal vallen. Die sector groeide de afgelopen tien jaar met 24%, meer dan het VK-gemiddelde van 15%. Econoom Richard Ramsey van Queen's University wijst op een vertraagd herstel van de crash van 2008 en een structurele verschuiving die al lang voor Brexit begon, met bedrijven zoals Herbert Smith en Citi die zich al in 2004 en 2011 in Belfast vestigden.

Dus, is de speciale deal de held van dit verhaal? Niet helemaal. Zoals Ramsey opmerkt: 'De dienstensector is het grootste deel van de economie en daar heeft veel transformatie plaatsgevonden.' Brexit heeft NI misschien een uniek voordeel gegeven voor goederen, maar de echte motor van de groei draait al jaren – rozen en sandwiches ten spijt.