Gehuld in ijs in de eenzame Weddellzee is Vega Island een angstaanjagende aanblik. Op dit stukje land ten oosten van het Antarctisch Schiereiland combineren ijs, rotsformaties en gletsjermorenen tot de verschijning van een grijnzende schedel in profiel, kijkend richting Devil Island. Want niets zegt 'afgelegen poolonderzoek' als een landschap dat je actief lijkt te beoordelen.

De beelden tonen Vega Islands griezelige gelaat aan het begin van de australische herfst (links) en in de lente (rechts). Ze zijn verkregen met de OLI (Operational Land Imager) op Landsat 9 op respectievelijk 22 maart 2025 en 10 oktober 2026. (Wolken verduisterden het eiland in maart 2026, vermoedelijk omdat zelfs wolken grenzen hebben.) Een nunatak die uit het ijs steekt heeft de vorm van een oogkas, een laterale morene vormt een mond, en de Bahía del Diablo (Devil's Bay)-gletsjer fungeert als kaakbeen. In het beeld van maart 2025 bedekt een sneeuwlaag het ijs, wat typerend is voor de natste maand van de regio. Dat contrasteert met het beeld van oktober 2026, wanneer sneeuw op grote delen ontbreekt en donkere ijsoppervlakken zichtbaar zijn.

Bovengemiddelde temperaturen in de winter van 2026 - vooral in juni - waren deels verantwoordelijk voor zoveel kaal ijs in oktober, zei gletsjeronderzoeker Mauri Pelto van Nichols College. Het ijs dat op Vega en nabijgelegen eilanden blootligt wijst op beperkte nieuwe sneeuwaccumulatie gedurende de winter, verder verminderd door sublimatie en winderosie, zei hij. 'Het winterseizoen was geen pretje voor deze gletsjers.' Een zeldzaam geval van een wetenschapper die een woordgrap maakt met werkelijk grimmige implicaties.

Het komende smeltseizoen kan ook meer trick dan treat zijn. Kaal ijs is donkerder dan sneeuw en absorbeert meer zonne-energie, wat betekent dat het smelten zal versnellen naarmate de dagen langer en warmer worden. 'Zelfs een dunne laag nieuwe sneeuw van een lentestorm zou op korte termijn helpen,' zei Pelto. 'Wanneer begraven in sneeuw en ijs blijft de schedel behouden. Maar blootgesteld aan smelting verweert hij, wat leidt tot een veranderende kaaklijn en een uitzettende oogkas.' Dus de schedel ontbindt in zekere zin. Fijne Halloween vanuit het zuidelijk halfrond.

De eerste uitgebreide kartering van het ijs van Vega Island werd ondersteund door Landsat-beelden. In een studie gepubliceerd in 1982 beschreven wetenschappers de vier ijskappen van het eiland met uitstekende rotskliffen en uitlaatgletsjers. Ze gebruikten vroege Landsat-waarnemingen samen met luchtfoto's en topografische kaarten om 29 gletsjers op Vega te catalogiseren. Negenentwintig. Iemand heeft geteld.

Van die gletsjers wordt de Devil's Bay-gletsjer sinds de australische zomer van 1998-1999 nauwlettend gevolgd, waarbij onderzoekers een algehele afname van zijn massa hebben gemeten. Satellietbeelden van de afgelopen decennia tonen ook ijsverlies van andere gletsjers op het eiland, met grotere gebieden blootliggend gesteente. De schedel blijkt dus af te vallen.

Lang voordat wetenschappers zijn gletsjers begonnen te volgen, was Vega een lichtpuntje in een gruwelverhaal dat voortkwam uit de vroege verkenning van het gebied. De Zweedse Antarctische Expeditie van 1901-1903 ging op pad om de geografie, geologie, klimaat en dieren in het wild op en rond het oostelijke Antarctisch Schiereiland te bestuderen. De groep viel tijdens hun verkenningen uiteen in drie groepen, geïsoleerd voor een winter op verschillende locaties. Om de horror compleet te maken, verloren ze hun schip aan het pakijs. Cape Well-met, zoals het bekend zou worden, voor de 'voorhoofd' van de Vega Island-schedel, was de locatie van een blijde hereniging van twee van de groepen in het voorjaar van 1903. Kort daarna redde een Argentijnse expeditie de overlevenden van de beproeving. Dus de schedel was even een symbool van hoop. Nu is het een symbool van klimaatverandering. De natuur heeft een duister gevoel voor humor.

NASA Earth Observatory-afbeeldingen door Lauren Dauphin, met behulp van Landsat-gegevens van de U.S. Geological Survey. Verhaal door Lindsey Doermann.