Janie Pérez vond het vreemd dat haar man haar belde, slechts een paar minuten nadat hij het huis had verlaten op weg naar zijn werk. Toen ze opnam, begreep ze waarom.
"Ik denk dat ICE er is," zei haar man, Alejandro Pérez, verwijzend naar agenten van de Amerikaanse immigratie- en douanehandhavingsdienst. "We begonnen te bidden," herinnert Janie zich, terwijl ze op de achtergrond de immigratieagenten hem hoorde arresteren.
Op dat moment begreep Janie - wiens meisjesnaam Hughes is - dat haar leven voor altijd zou veranderen. Maar ze had niet gedacht dat ze in Mexico zou belanden met haar man en hun twee jonge dochters. De Amerikaanse, die geen Spaans spreekt, geeft toe dat het moeilijk is geweest om helemaal opnieuw te beginnen in een onbekend land. Ze heeft echter geen spijt van de verhuizing. "Er is niets belangrijker dan samen te zijn."
Dit zijn de beslissingen waarmee gezinnen met een gemengde immigratiestatus (één Amerikaanse echtgenoot en de andere zonder papieren) worden geconfronteerd, na een toename van aanhoudingen en deportaties van illegale immigranten in de VS sinds president Donald Trump in januari 2025 aan zijn tweede termijn begon. Officiële schattingen suggereren dat 1,1 miljoen Amerikaanse staatsburgers getrouwd zijn met een persoon zonder papieren.
Ondanks de huwelijksband hebben buitenlandse onderdanen zonder papieren moeite om een permanente verblijfsvergunning - of een green card - te krijgen via het huwelijk, omdat ze, zodra ze illegaal het land zijn binnengekomen, mogelijk worden uitgesloten van het verkrijgen van een legale status. Sinds zijn terugkeer in functie heeft Trump zijn verkiezingsbelofte waargemaakt om streng op te treden tegen illegale immigratie, die hij heeft omschreven als een "invasie." Maar voor stellen zoals Alejandro en Janie Pérez is de keuze tussen scheiding en het verlaten van Amerika beladen.
In gesprek met BBC Mundo vanuit de Mexicaanse staat Querétaro, herinnert Janie zich die fatale ochtend in oktober vorig jaar, toen haar man bij haar en hun twee jonge dochters, Luna en Lexie, werd weggehaald. "Ik viel op mijn knieën op de grond en huilde onbedaarlijk," zegt de 29-jarige. Omdat hij geen papieren had, wisten ze allebei dat het meest waarschijnlijke scenario deportatie naar Mexico was. En dat gebeurde ook.
Het idee om haar gezin te scheiden, zegt Janie, was "gewoon ondenkbaar," zelfs als ze haar leven in Missouri moest achterlaten en een nieuw leven moest beginnen in een land dat haar volledig onbekend was. Religie is een fundamenteel onderdeel van hun relatie geweest sinds ze elkaar in 2019 ontmoetten, toen ze in hetzelfde café werkten, hij als kok en zij als serveerster. "Hij was ook een man van geloof en dat was iets heel belangrijks voor mij," zegt Janie.
Toen ze uiteindelijk besloten te trouwen, raadpleegden ze een advocaat om hem een legale status te laten krijgen, maar hun inspanningen waren niet succesvol. Hoewel ze wisten dat hij gearresteerd kon worden, probeerden ze hun leven zo normaal mogelijk voort te zetten. Tot alles instortte toen hij werd aangehouden door ICE-agenten.
Vanaf dat moment, zegt Janie, was het duidelijk dat de volgende stop van haar man Mexico zou zijn. Terwijl ze wachtten op de beslissing van de rechter, ging Janie haar man opzoeken in het detentiecentrum. "Omdat we elkaar niet konden aanraken, hielden we onze handen tegenover elkaar, gescheiden door een glazen ruit," zegt ze. "En we huilden samen." Ze had ook de kans om hem van een afstand te zien bij elke rechtszitting, geketend aan handen en voeten, met kettingen om zijn middel. "Het was hartverscheurend om hem zo te zien," zegt ze.
Alejandro werd geboren in de Mexicaanse staat Michoacán en kwam voor het eerst de Verenigde Staten binnen zonder visum met zijn vader, toen hij pas zeven jaar oud was. Ze keerden al snel terug naar Mexico, maar een paar jaar later besloot Alejandro opnieuw zijn geluk in de VS te beproeven. Hij zegt dat hij illegaal naar de VS terugkeerde omdat hij bang was om gedwongen te worden gerekruteerd door criminele organisaties in die regio - een veelvoorkomend lot voor andere jonge mannen van zijn leeftijd. In totaal woonde hij ongeveer 16 jaar als illegale migrant in de VS.
Het Department of Homeland Security (DHS) zegt dat zijn prioriteit is om