Prinses Aiko, 24, is het populairste lid van de Japanse keizerlijke familie. Haar gezicht verkoopt tijdschriften, haar outfits zijn online binnen de kortste keren uitverkocht, en menigten doorstaan de verzengende hitte alleen maar om een glimp op te vangen van wat een bewonderaar haar "koninklijke waardigheid, schoonheid en aura" noemde. Ze is ook, wettelijk gezien, permanent uitgesloten van het keizerschap - en nu de keizerlijke familie door haar leden heen raakt, vragen steeds meer Japanners zich af waarom.

Het debat heeft aan kracht gewonnen nu Aiko, het enige kind van keizer Naruhito en keizerin Masako, is opgegroeid van een verlegen basisschoolleerling tot een jonge vrouw die zich op haar gemak voelt met de aandacht van publiek en media. Volgens een wet die bijna 140 jaar geleden is opgesteld, is het vrouwen verboden de Japanse Chrysantentroon te bestijgen - een regel die ingaat tegen de publieke steun voor een wijziging die een vrouw tot regerend keizerin zou maken en een dreigende successiecrisis zou afwenden.

De keizerlijke familie krijgt te maken met dezelfde demografische winden die de rest van het land teisteren: dertig jaar geleden telde ze 30 leden; nu zijn het er nog maar 16, waarvan slechts vijf mannen. Japanse burgers steunen een verandering ongeacht hun politieke voorkeur. In een peiling van de krant Mainichi Shimbun in april was 72% voorstander van het idee dat een vrouw keizer wordt, terwijl slechts 10% tegen was.

De druk om de wet op de mannelijke troonopvolging - aangenomen in 1947, maar gebaseerd op wetgeving uit het Meiji-tijdperk in 1889 - te wijzigen, neemt toe. Dit dwingt de conservatieve regering van Sanae Takaichi om het gebrek aan mannelijke erfgenamen voor de 1.500 jaar oude keizerlijke troon aan te pakken. Slechts drie mannen vormen de huidige lijn van troonopvolging: de jongere broer van keizer Naruhito, kroonprins Akishino; zijn zoon, prins Hisahito; en de oom van de keizer, prins Hitachi, die 90 is. Als prins Hisahito, een 20-jarige student en de eerste man die in veertig jaar in de keizerlijke familie is geboren, geen zoon krijgt, zal de lijn van troonopvolging binnen één generatie ten einde komen.

Eerdere regeringen hebben geprobeerd de successiekwestie op te lossen door wetgeving te overwegen die eindelijk gendergelijkheid zou brengen in de verfijnde gangen van het keizerlijk paleis in Tokio. Maar druk van conservatieve parlementsleden - en de geboorte van Hisahito in 2006 - maakten abrupt een einde aan het debat.

Takaichi wekte deze zomer woede op toen haar partij en haar conservatieve bondgenoten wijzigingen doordrukten die de mannelijke troonopvolging voor generaties veiligstellen. De wijzigingen, die later deze maand ingaan, stellen vrouwen in staat hun koninklijke status te behouden na een huwelijk met een niet-royal, en laten mannelijke afstammelingen in de mannelijke lijn herleven die behoren tot 11 "zijdelingse takken" van de familie die na het einde van de Tweede Wereldoorlog de keizerlijke gelederen verlieten. In theorie betekent dit dat een verre mannelijke verwant "geadopteerd" kan worden in het hart van de familie, op voorwaarde dat hij single is en ouder dan 15. Als hij trouwt en zijn vrouw baart een zoon, dan zou dat kind toetreden tot de lijn van troonopvolging.

Het lot van de Japanse keizerlijke familie heeft internationale aandacht getrokken. In 2024 drong het VN-comité voor vrouwenrechten er bij de Japanse regering op aan een vrouwelijke keizer toe te staan. Tokio wimpelde de inmenging af als "betreurenswaardig" en "ongepast", en zei dat de keizerlijke opvolging een kwestie was van "fundamentele nationale identiteit". De VN en de Japanse publieke opinie zijn te pletter gelopen tegen de harde rots van de conservatieve ideologie die Takaichi - Japan's eerste vrouwelijke premier - aanhangt. Tijdens het debat over de herziening van de successie vertelde ze parlementsleden: "Het ongeëvenaarde historische feit dat de keizerlijke lijn 126 generaties lang via de mannelijke lijn in stand is gehouden, is de basis van het gezag en de legitimiteit van de keizer." Takaichi heeft ook gezegd dat de herzieningen alleen bedoeld waren om de successiecrisis te verlichten, niet om het debat over vrouwelijke keizers te beslechten.

Maar professor Makoto Okawa, een expert op het gebied van keizerlijke afstamming en opvolging aan de Chuo-universiteit in Tokio, zei dat de recente wijziging "duidelijk wijst op het handhaven van de mannelijke lijn van opvolging". De populariteit van Aiko zou echter tot een heroverweging kunnen leiden, gezien het "groeiende besef".