Inheemse gebieden van Canada tot Ecuador tot Nepal worden geteisterd door catastrofale stormen, branden en overstromingen – vaak overlappend, omdat klimaatverandering blijkbaar nooit de memo heeft gekregen over het doseren van zichzelf. Toch blijven inheemse volkeren, ondanks de aanhoudende verwoesting, aantonen dat ze de kennis en vaardigheden hebben om te reageren, als de wereldmachten tenminste zouden ophouden zo raar te doen over hen laten begaan.

Zelfs nu wetenschappers en beleidsmakers steeds vaker de inheemse expertise in klimaatrespons erkennen, krijgt de sleutelrol van inheems bestuur binnen die kennissystemen opvallend minder respect. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Land Is Life, dat het wereldwijde succes van inheemse klimaatadaptatie en veerkracht te midden van escalerende crises belicht. Het rapport stelt dat het ondersteunen van inheems bestuur via juridische erkenning, financiering en partnerschappen – waarvan geen enkele op schaal plaatsvindt – de beste manier is om het risico op klimaatrampen wereldwijd te verminderen.

"We laten zien dat het niet zo is dat zij alleen het zwaarst getroffen zijn, maar dat zij al effectieve oplossingen implementeren," zei Luisa Castañeda Quintana, uitvoerend directeur van Land Is Life, een wereldwijde non-profitorganisatie die zich richt op inheemse zelfbeschikking. "Als het op aanpassing aankomt, hoeven we echt geen nieuwe structuren of systemen te creëren. We hoeven alleen maar te kijken wat werkt."

Het rapport draagt bij aan een omvangrijk corpus van onderzoek dat aantoont dat inheemse zelfbeschikking, landbeheer en culturele kennis en praktijken bewezen klimaatoplossingen zijn. Het vandaag vrijgegeven rapport biedt tientallen voorbeelden. In Kenia teelden inheemse Endorois- en Tugen-vrouwen droogteresistente variëteiten van sorghum, gierst en andere belangrijke voedingsgewassen die in jaren met ernstige droogte zorgden voor enkele van de enige oogsten in de regio. In Brazilië helpt de Coördinatie van Inheemse Organisaties van het Braziliaanse Amazonegebied – het grootste regionale inheemse netwerk van het land – bij het organiseren van brandbeheer en -bestrijding, biedt training en mobiliseert responsploegen.

Het rapport put uit gedetailleerde casestudies en meer dan 200 enquêteresultaten uit 46 landen, verspreid over zes ecosystemen: bossen, bergen, droge gebieden, zoetwatersystemen, graslanden en kustgebieden. Castañeda Quintana zei dat een brede wereldwijde studie essentieel was om aan te tonen dat klimaatverandering en milieurampen niet beperkt blijven tot nationale of zelfs ecologische grenzen, en dat reacties grenzen moeten overstijgen. Het is ook essentieel om te erkennen dat rampen niet één voor één komen. Meer dan 80 procent van de respondenten zei dat ze met twee of meer tegelijk te maken hebben, en meer dan 90 procent meldde een toenemende frequentie.

Zo werden in 2019 de Kichwa van Sarayaku in het Ecuadoraanse Amazonegebied getroffen door verwoestende overstromingen langs de Bobonaza-rivier, die gewassen en huizen verwoestten. Daniel Santi, president van de gemeenschap – ongeveer 1.600 mensen die meer dan 500 vierkante mijl bewonen – zei dat zijn volk effectief reageerde dankzij sterke bestuursstructuren die al aanwezig waren. Met andere woorden, zelfbeschikking en bestuur stelden hen in staat te beslissen hoe ze zich het beste konden voorbereiden op en reageren op een crisis. "Deze organisatie maakt het mogelijk om elk probleem en elke dreiging het hoofd te bieden," zei Santi.

Het rapport betoogt dat de combinatie van inheems bestuur en kennis deze aanpassingsstrategieën zo effectief maakt. Kennis geworteld in het land kan onmiddellijk in actie worden omgezet – zo merkten oudsten van Sarayaku regen- en bliksempatronen op bij de bovenloop van de rivier die op mogelijke overstromingen wezen en waarschuwden de gemeenschap. De structuur van Sarayaku omvat duidelijke besluitvormingsprocessen, mechanismen om dringende behoeften aan te pakken, zoals huisvesting voor gezinnen met verwoeste huizen, en toegewijde vertegenwoordigers om statusupdates en behoeften met externe autoriteiten te communiceren. Volgens Santi worden deze reacties geleid door minga, een Kichwa-term voor solidariteit en collectieve verantwoordelijkheid.

Maar veel landen erkennen inheemse volkeren of hun besturen niet juridisch, weigeren