Wanneer de zon door de smog boven Indonesisch Borneo prikt, kleurt alles roestbruin. Auto's, huizen en straten vervagen in een zwakke roodbruine mist, en 'apocalyptisch' doet zwaar werk als beschrijving – maar eerlijk gezegd is het het enige woord dat past.

Maar het is 's nachts, in de stille duisternis, dat moeder van drie Dianyra Eka Nastiti het bangst wordt. "Soms 's nachts maakt de borst van mijn baby een ratelend geluid," zegt ze. "Ze lag in het ziekenhuis voor bronchopneumonie toen ze nog maar anderhalve maand oud was, en elke avond maak ik me zorgen: zal mijn kind morgen hoesten?"

Nastiti woont in Palangkaraya, aan het front van een maandenlange milieuramp die grote delen van Zuidoost-Azië in een giftige nevel heeft gehuld.

Bosbranden hebben sinds het begin van het jaar zo'n 1,9 miljoen hectare in Indonesië verwoest, volgens het open-access satellietplatform Nusantara Atlas – een gebied ongeveer ter grootte van de Amerikaanse staat New Jersey, of het hele landoppervlak van Fiji. Naar verluidt is alleen al in september een miljoen hectare afgebrand. Want blijkbaar staat subtiliteit niet op het menu.

Maar de giftige neerslag is nog groter. Uitgestrekte smeulende bossen, moerassen en veengebieden hebben de lucht dik gemaakt met microdeeltjes en koolmonoxide, waardoor een schadelijke wolk is ontstaan die Indonesië heeft omhuld en tot in Singapore, Maleisië en de Filipijnen is afgedreven.

Half oktober had het Indonesische ministerie van Volksgezondheid meer dan 277.000 gevallen geregistreerd van mensen met chronische hoest en acute luchtweginfecties. Meer dan 62.000 daarvan waren zuigelingen en peuters onder de vijf jaar.

"De bosbranden hebben een enorme impact, vooral op de gezondheid van iedereen," zegt de 22-jarige Natari Victoria, die in een gezondheidscentrum in Palangkaraya werd opgenomen nadat ze meer dan een week aan een hoest had geleden. "Ik heb jonge neefjes en nichtjes, inclusief baby's, die ook hoesten. Het eist echt zijn tol van hen."

Nevel en rook van veenbranden bevatten een complex mengsel van verontreinigende stoffen die ernstige gezondheidsrisico's vormen. Daaronder zijn kleine microdeeltjes die diep in de longen kunnen doordringen en in sommige gevallen in de bloedbaan kunnen terechtkomen, wat ontstekingen, chronische longziekten en een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden veroorzaakt. Een ander zorgpunt zijn de giftige broeikasgassen die in de lucht vrijkomen.

"Hier in Midden-Kalimantan, vooral in Palangkaraya, is de lucht geel en nevelig geworden," zegt Riduan, hoofd van het Gezondheidsbureau van Palangkaraya. "Dus wat ademen de bewoners eigenlijk in? Het is geen frisse zuurstof; het is koolstofdioxide en verontreinigende stoffen. En wat gebeurt er als gevolg daarvan? Het lichaam – met name de hersenen – krijgt niet genoeg zuurstof."

Kinderen, ouderen en zwangere vrouwen zijn bijzonder kwetsbaar, vooral tijdens langdurige blootstelling, wanneer de gezondheidseffecten zich kunnen opstapelen. Op plaatsen als Palangkaraya is het officiële advies om binnen te blijven en niet naar buiten te gaan. Maar Nastiti zegt dat dit onrealistisch is.

"Ik moet nog steeds groenten kopen, eten inslaan, schoolspullen kopen en andere noodzakelijke dingen regelen," legt ze uit. "Het is gewoon niet mogelijk, en ik heb het gevoel dat de mensen die zulke dingen zeggen geen idee hebben wat hier werkelijk gebeurt."

Nastiti's hoogste prioriteit is echter de gezondheid en het welzijn van haar kinderen. En wanneer de nevel zwaar wordt, dwingt ze hen snel naar binnen. "Omdat de omstandigheden zo onveilig zijn, heb ik geen keus," zegt ze. "Onze jonge kinderen zouden in het park moeten zijn, met hun vriendjes moeten spelen en naar school moeten gaan. In plaats daarvan zitten ze opgesloten in huis."

Lola Macitri, een 37-jarige die in het landelijke dorp Ramang woont, 50 km ten noorden van Palangkaraya, is op dezelfde manier aan huis gebonden. Naarmate de smog de afgelopen weken is toegenomen – van stoffig grijs naar ambergeel en, meer recentelijk, gebrand oranje – brengen zij en haar familie het grootste deel van hun tijd binnen door. Haar kinderen, zoals velen in de meer door nevel getroffen gebieden van Indonesië, volgen hun schoollessen online, zegt ze.