In een zet die werkelijk niemand zal verrassen, heeft NASA's Hubble Ruimtetelescoop wederom zijn lens op iets moois gericht en een foto gepubliceerd die de rest van ons zich diep onbekwaam laat voelen over onze eigen fotografievaardigheden. Het nieuwste onderwerp is NGC 3137, een spiraalstelsel op 53 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Luchtpomp - wat Latijn is voor 'de Luchtpomp', want blijkbaar waren astronomen door mythologische figuren heen en begonnen ze dingen naar huishoudelijke apparaten te vernoemen.

NGC 3137 is van bijzonder belang voor astronomen omdat het door de ruimte reist met een groep sterrenstelsels waarvan wordt aangenomen dat deze vergelijkbaar is met de Lokale Groep, de groep sterrenstelsels waar onze Melkweg deel van uitmaakt. Zie het als een kosmische buurt die erg op de onze lijkt, behalve met minder twijfelachtige VvE's. De NGC 3175-groep bevat twee grote spiraalstelsels - NGC 3137 en NGC 3175 (die Hubble ook heeft waargenomen, want Hubble komt overal) - plus een aantal kleinere dwergstelsels. Onderzoekers hebben meer dan 500 kandidaat-dwergstelsels in deze groep gevonden, maar ze weten nog steeds niet hoeveel er in totaal zijn. Door deze nabije groep sterrenstelsels te bestuderen, kunnen astronomen meer leren over de dynamiek van ons eigen galactische thuis, wat een stuk goedkoper is dan daadwerkelijk het zonnestelsel te verlaten.

NGC 3137 wordt in fantastisch detail onthuld door Hubble, dankzij waarnemingen in zes verschillende kleurbanden. Het centrum van het stelsel, omringd door een netwerk van fijne, stoffige wolken, herbergt een zwart gat dat naar schatting 60 miljoen keer massiever is dan de zon. Dat is 60 miljoen zonnen aan massa die daar maar zit, en enorm gravitationeel veeleisend is. Het stelsel is sterk hellend vanuit ons gezichtspunt, wat een uniek perspectief biedt op zijn losse, veerachtige spiraalstructuur. Een paar fotobombarderende Melkwegsterren en een handvol veel verder weg gelegen achtergrondstelsels maken het beeld compleet, want zelfs in de ruimte moet er altijd iemand de foto verpesten.

Hoe verbluffend elk van deze kenmerken ook mag zijn, het zijn de schitterende sterrenhopen van het stelsel die de show stelen. Het stelsel is bezaaid met dichte clusters van helderblauwe sterren en gloeiende rode gaswolken, die wijzen op de aanwezigheid van hete, jonge sterren die nog steeds omhuld zijn door hun geboortenevels. Deze sterrenhopen zijn precies wat Hubble's scherpe oog heeft getrokken, aangezien onderzoekers de telescoop gebruiken om een observatieprogramma (#17502; PI: D. Thilker) uit te voeren dat zich richt op sterrenhopen in 55 nabije sterrenstelsels. De gegevens zullen astronomen helpen bij het identificeren van sterrenhopen en hun gloeiende nevels, wat een manier biedt om de leeftijden van sterren in sterrenstelsels zoals NGC 3137 te meten. Het is in wezen een kosmische volkstelling voor bejaarden, maar dan voor sterren.

De waarnemingen maken deel uit van het PHANGS (Physics at High Angular Resolution in Nearby Galaxies)-HST-programma, een grotere inspanning die gegevens combineert van Hubble, de NASA/ESA/CSA James Webb Ruimtetelescoop en de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). Samen brengen Hubble's krachtige optische en ultraviolette mogelijkheden, Webb's gevoelige infraroodogen en ALMA's brede netwerk van radioschotels ons een ongeëvenaard beeld van stervorming in het lokale universum. Want één telescoop is nooit genoeg als je probeert te begrijpen waarom het universum maar sterren blijft maken.