Stel je voor dat we een grote asteroïde ontdekken die recht op de aarde afkomt. We kunnen ingrijpen en een ramp voorkomen, maar in plaats daarvan schrappen we de financiering die nodig is om hem te volgen. Een paar miljoen dollar, zo werd betoogd, was te duur om de kans te hebben de samenleving te redden.

Hoewel dit scenario niet echt is, is de metafoor angstaanjagend accuraat. In Europa geven we €1 miljard uit om de ruimte te bewaken op asteroïden, zelfs als het werkelijke risico op een beschaving-vernietigende inslag vrijwel nul is. Maar regeringen geven geen fractie van dat bedrag uit om een dreiging adequaat te monitoren die nijpender, waarschijnlijker en hier op aarde is: een grote verandering in de Atlantic Meridional Overturning Circulation (Amoc).

De Amoc is een enorm systeem van oceaanstromingen dat warmte van het zuiden naar het noorden in de Atlantische Oceaan verplaatst en daarmee een cruciale rol speelt in het reguleren van het wereldwijde klimaat waarop de moderne beschaving is gebouwd – van landbouw tot infrastructuur, gezondheid, welvaart en cultuur. Veranderingen in de Amoc kunnen gevolgen hebben voor voedselzekerheid, kustoverstromingen, stormen, energiebehoefte, migratie, infrastructuurplanning, enz.

Onder de huidige klimaatverandering zal de Amoc naar verwachting genoeg verzwakken om het weer radicaal te veranderen en zeespiegelstijging in Europa te veroorzaken. Er is echter weinig consensus over wanneer en hoe snel dit zal gebeuren. Projecties van de toekomstige Amoc variëren tussen klimaatmodellen, en hoewel wetenschappers de modellen blijven verbeteren om de echte oceaan beter weer te geven, wordt de vooruitgang belemmerd door onvoldoende begrip van de fysica van de Amoc.

Dit bemoeilijkt het voor beleidsmakers om adaptieve strategieën te implementeren om financieel verlies en impact op mensenlevens te verminderen. Het is nog verbazingwekkender dat de huidige minimale monitoring van de Amoc, onze beste hoop om te begrijpen wat ons te wachten staat, nu acuut dreigt te worden stopgezet. Dit zal ons onwetend, onbeschermd en onvoorbereid achterlaten.

Erger nog, er is potentieel dat de verzwakking van de Amoc kan leiden tot een ineenstorting. In dat specifieke scenario zou Europa te maken krijgen met klimaatverandering tot 10 keer sneller dan vandaag. Aangezien de huidige klimaatverandering al moeilijk bij te benen is als samenleving, kunnen we ons niet voorstellen wat de impact van een Amoc-instorting op ons dagelijks leven zou zijn.

Verdere verwarring wordt gezaaid door een lawine van nieuwe studies die een andere interpretatie geven van of de Amoc al is verzwakt. Dit komt omdat veel nieuwe studies gebaseerd zijn op benaderingen van de Amoc-sterkte die proberen een gat te vullen dat wordt veroorzaakt door het gebrek aan directe metingen in het verleden, bijvoorbeeld door gebruik te maken van historische zeewatertemperatuurgegevens. Het daaropvolgende wetenschappelijke debat lijkt misschien op onenigheid, maar weerspiegelt in werkelijkheid hoge niveaus van onzekerheid vanwege de schaarste aan gegevens.

Onder deze hoge niveaus van onzekerheid ligt de afwezigheid van langetermijnobservaties van de Amoc die ons in staat stellen om veranderingen in het verleden te beschrijven en te begrijpen hoe de Amoc werkt. We bevinden ons in een situatie waarin we een planetaire schaal systeem proberen te begrijpen met zeer weinig directe observatie.

Systematische monitoring van de Amoc begon pas twee decennia geleden toen een handvol visionaire onderzoekers in verschillende landen individuele nationaal gefinancierde onderzoeksprojecten aan elkaar koppelden binnen het competitieve wetenschapsdomein. Toch zijn deze metingen nu een maatstaf voor klimaatmodellen en hebben ze ons begrip van de Amoc aanzienlijk verbeterd. De extreme kwetsbaarheid van de financiering voor Amoc-observatie is bevestigd door een recente evaluatie die aantoonde dat financieringsproblemen de observatiecapaciteiten van de Amoc al hebben verminderd.

Verschillende Amoc-monitoringinitiatieven lopen het risico te worden ontdaan van financiering en kunnen op elk moment worden stopgezet. Hoewel we niet terug in de tijd kunnen gaan om meer observaties te doen, kunnen we onze observatiestrategie voor de toekomst verbeteren. In plaats daarvan heeft de regering-Trump bezuinigingen voorgesteld op Nasa, NOAA en NSF – agentschappen die samen ongeveer 50% van het totale Amoc-monitoringbudget leveren. Vorige week kondigden de VS de stopzetting aan van de OceanEye-missie, een cruciaal onderdeel van het Amoc-observatiesysteem.