Relacje w gabinecie zostaly powaznie naruszone przez przedluzajacy sie spor o plan inwestycji obronnych (Dip), jak podaja zrodla w Whitehall, ktore mowia, ze impas doprowadzil do jednych z najgorszych wewnetrznych utarczek od czasu przejecia wladzy przez Partie Pracy. Bo nic tak nie mowi 'nowy rzad, nowe poczatki' jak staroswiecka bójka o budzet.
Ministrowie finalizuja plan, ktory ma zostac opublikowany w nadchodzacych tygodniach, po tym jak resorty zgodzily sie na ciecie swoich budzetow kapitalowych o okolo 1%, aby sfinansowac dodatkowe wydatki wojskowe. Bo po co nowe autobusy, skoro mozna miec wiecej czolgow? Sojusznicy mowia, ze Keir Starmer chce, aby plan stanowil czesc jego dziedzictwa, gdyby zostal zastapiony na stanowisku premiera przez burmistrza Wielkiego Manchesteru, Andy'ego Burnhama, w nadchodzacych tygodniach. Nic tak nie mowi dziedzictwo jak plan wydatkow, ktory powstal po miesiacach zacieklych utarczek.
Ale trwajacy miesiacami spor miedzy Ministerstwem Obrony, Skarbem Panstwa a Downing Street 10 doprowadzil do tego, ze wysocy rangą czlonkowie rzadu oskarżaja sie nawzajem, jak podaja zrodla wewnetrzne. 'Caly proces to jeden wielki balagan' - powiedzial jeden z urzednikow Whitehall. 'Najpierw Ministerstwo Obrony mowilo wszystkim, ze ich plany sa w pelni skalkulowane i nie potrzebuja dodatkowych pieniedzy. Rozsierdzili ludzi, wracajac potem z prosba o miliardy wiecej, ale wtedy Skarb Panstwa absolutnie nie chcial ustapic, przeciagajac to znacznie dluzej, niz powinien.'
Rzecznik Starmera powiedzial w poniedzialek: 'Premier jest zdeterminowany, aby dobrze przygotowac plan inwestycji obronnych, aby zapewnic naszym silom frontowym najlepszy sprzet i technologie, jednoczesnie inwestujac w brytyjska gospodarke i wspierajac jej wzrost.' W lutym ubieglego roku zgodzil sie na zwiekszenie wydatkow na obronnosc do 2,5% produktu krajowego brutto, wierzac, ze wystarczy to na sfinansowanie obietnic zlozonych w strategicznym przegladzie obronnym, nad ktorym wtedy pracowano. Przeglad ten zostal opublikowany w czerwcu, zbiegajac sie z miedzyresortowym przegladem wydatkow, ktory potwierdzil prawie 20 miliardow funtow dodatkowych srodkow dla MON na piec lat. W ciagu kilku miesiecy urzednicy obrony oswiadczyli jednak, ze potrzebuja kolejnych 28 miliardow funtow w ciagu nastepnych czterech lat, aby sfinansowac zobowiazania wynikajace z przegladu obronnego. Bo co to za przeglad obronny, jesli nie obietnica, ktorej nie mozna dotrzymac?
'MON przeprowadzilo przeglad obronny w tym samym czasie, gdy Skarb Panstwa robil swoj przeglad wydatkow, wlasnie po to, aby uniknac takiego scenariusza' - powiedzialo jedno zrodlo rzadowe. Inne dodalo: 'MON ma fatalna historie w utrzymywaniu kosztow pod kontrola, wiec irytujace jest proszenie o wiecej pieniedzy zaledwie kilka miesiecy po przegladzie obronnym.'
Minister obrony John Healey ostatecznie wystapil o okolo 18 miliardow funtow z budzetu panstwa, ale Rachel Reeves przez tygodnie odmawiala zatwierdzenia czegokolwiek powyzej 12 miliardow. W koncu Starmer wywarł silna presje na kanclerz, aby zgodzila sie na dodatkowe wydatki w wysokosci okolo 15 miliardow funtow, czesciowo finansowane przez inne resorty, ktore obcinaly swoje budzety kapitalowe o okolo 1%. Ministerstwa energii i transportu zgodzily sie na wieksze ciecia, poniewaz ich budzety kapitalowe sa stosunkowo wysokie. Zrodla podaja jednak, ze minister transportu Heidi Alexander skutecznie lobbowala u Reeves, aby nie oszczedzac na wydatkach, ktore zmniejszylyby srodki na nowe autobusy i pociagi, a nawet potencjalnie na HS2. Bo nie mozna pozwolic, aby pociagi sie spoznialy I zostaly odwołane.
Skarb Panstwa przejmie kontrole nad wielomiliardowym programem samolotow mysliwskich w zamian za zgodzenie sie na finansowanie, ale jak sie rozumie, kanclerz jest sfrustrowana koniecznoscia ciec projektow, ktore mialy wspierac wzrost, aby zaplacic za obietnice, ktore uwazala za w pelni skalkulowane. Sojusznicy Healey'a mowia, ze zostal zmuszony do prosby o wiecej pieniedzy z powodu eskalacji konfliktow na swiecie, co zwiekszylo zapotrzebowanie na budzet jego resortu. Mowia, ze zobowiazania Starmera wobec 'koalicji chetnych' na Ukrainie i ewentualna misja w Ciesninie Ormuzkiej, na przyklad, podniosly ich koszty. Rzecznik MON powiedzial: 'Plan inwestycji obronnych dostarczy najlepszy sprzet i technologie naszym silom frontowym w szybkim tempie, jednoczesnie inwestujac w brytyjska gospodarke i wspierajac jej wzrost.'