Przez dekady efekt jo-jo traktowany był jak dietetyczny odpowiednik bicia się patelnią po twarzy – powszechnie uważano, że jest gorszy niż pozostanie przy nadwadze. Jednak nowy, obszerny przegląd opublikowany w *The Lancet Diabetes & Endocrinology* sugeruje, że ten strach ma mniej więcej tyle samo naukowego uzasadnienia, co wiara, że jedzenie po 20:00 zamienia wszystkie kalorie w czyste wyrzuty sumienia.

Profesorowie Faidon Magkos z Uniwersytetu w Kopenhadze oraz Norbert Stefan z Niemieckiego Centrum Badań nad Cukrzycą (DZD), Szpitala Uniwersyteckiego w Tybindze i Helmholtz Munich spędzili sporo czasu, analizując wiele badań z udziałem ludzi i zwierząt, i doszli do wniosku, który nie zaskoczy nikogo, kto kiedykolwiek próbował schudnąć: dowody na to, że wahania wagi same w sobie powodują trwałe szkody, są, mówiąc oględnie, mało przekonujące.

„Wiele osób zmagających się z wagą zniechęca się do prób odchudzania, bo boją się, że efekt jo-jo doprowadzi do utraty mięśni i uszkodzi metabolizm” – mówi Magkos. „Nasz przegląd wskazuje, że te obawy są w dużej mierze nieuzasadnione. W większości przypadków korzyści z próby schudnięcia wyraźnie przewyższają teoretyczne ryzyko wahań wagi.”

Naukowcy przeanalizowali badania obserwacyjne, randomizowane badania kliniczne i badania na zwierzętach, sprawdzając, jak wahania wagi wpływają na masę ciała, skład ciała, metabolizm i kontrolę poziomu cukru we krwi. Odkryli, że po uwzględnieniu istniejących wcześniej schorzeń, starzenia się i ogólnej otyłości, rzekome szkodliwe efekty wahań wagi w dużej mierze znikają.

„Ponowne przybranie wagi przywraca ludzi do wyjściowego poziomu ryzyka – nie zwiększa go” – mówi Magkos. „Jest zasadnicza różnica między utratą korzyści a wyrządzeniem szkody.” Innymi słowy, może nie uda ci się utrzymać wagi, ale nie skończysz w gorszym stanie, niż gdybyś w ogóle nie próbował.

Przegląd ma również implikacje dla nowej generacji leków na otyłość, w tym agonistów GLP-1 i podwójnych inkretyn, które mogą prowadzić do znacznej utraty wagi, ale często skutkują ponownym przybraniem po odstawieniu. Naukowcy twierdzą, że tego ponownego przybrania nie należy automatycznie postrzegać jako szkodliwego, ponieważ nawet tymczasowa redukcja wagi może przynieść istotne korzyści zdrowotne i poprawić jakość życia.

„Pogląd, że efekt jo-jo rujnuje metabolizm, nie jest poparty solidnymi dowodami” – podsumowują Magkos i Stefan. „Próbowanie – a nawet ponoszenie porażki – w odchudzaniu nie jest szkodliwe. Ale całkowite zrezygnowanie może być.”