Het is een betreurenswaardige realiteit dat er nooit genoeg tijd is om alle interessante wetenschappelijke verhalen te behandelen die we tegenkomen. Daarom lichten we elke maand een handvol van de beste verhalen uit die bijna door de mazen van het net glipten. De lijst van augustus omvat de ontdekking van een nieuw hemelobject dat astronomen een 'zwarte-gat-ster' hebben gedoopt; het afbreken van plastics met microben en ze veranderen in eetbare koekjes; hoe walvisgeluiden verband houden met Einsteins speciale relativiteitstheorie; en hoe avocado-boombloemen overdag van geslacht wisselen, naast andere hoogtepunten.

In 2024 zagen astronomen die datasets van de James Webb Ruimtetelescoop doorzochten honderden mysterieuze kleine rode stippen opduiken, waarvan men vermoedt dat het baby-quasars zijn. Ze bestonden toen het heelal nog maar een paar honderd miljoen jaar oud was. Eén zo'n object trok in het bijzonder de aandacht van wetenschappers: een rode stip die extreem rood en zeer helder was, maar waarvan de eigenschappen niet pasten bij enig bekend astrofysisch object. Astronomen hebben nu geconcludeerd dat de kleine rode stip een 'zwarte-gat-ster' is, zo genoemd omdat hij de grootte heeft van een grote ster maar veel meer energie produceert dan mogelijk zou zijn via kernfusie - energie vergelijkbaar met wat een actief zwart gat zou produceren.

Ze beschreven dit nieuwe object in detail in een artikel gepubliceerd in het tijdschrift Nature. Aanvankelijk dachten de auteurs dat het object zo rood was omdat het omringd was door stof, maar hoewel het geproduceerde licht extreem helder was, verdween het volledig onder bepaalde golflengten. Dit staat bekend als een 'Balmer-breuk' en is meestal een kenmerk van een stellaire atmosfeer. Maar dit was de diepste breuk ooit waargenomen. Ook was er geen bewijs van metalen of enig ander element dan waterstof en helium in het spectrum.

De auteurs besloten computersimulaties uit te voeren om te bepalen wat deze ongebruikelijke combinatie van kenmerken zou kunnen produceren. Ze redeneerden dat de rode stip een krachtige energiebron moest zijn omringd door een zeer dichte waterstofcocon, maar de enige mogelijke bron die die mate van helderheid (100 miljard keer helderder dan een ster) zou kunnen produceren, zou een actief aangroeiend zwart gat zijn. Het team concludeerde dat MoM-BH*-1, zoals ze de rode stip hebben genoemd, een zwarte-gat-ster is: een massief centraal zwart gat (ongeveer 100 zonsmassa's) omringd door een dichte cocon van waterstof ter grootte van ons zonnestelsel. Astronomen hopen dat de ontdekking van zwarte-gat-sterren - er zijn sindsdien nog twee geïdentificeerd - hen zal helpen het raadsel op te lossen van hoe superzware zwarte gaten zo snel na de oerknal zijn gevormd.

Nature, 2026. DOI: 10.1038/s41586-026-10846-4 (Over DOI's).

Plasticvervuiling is een ernstig milieuprobleem, en microben helpen wetenschappers het probleem op verschillende manieren te verminderen. Wetenschappers van de Southern Illinois University hebben uitgevonden hoe ze microben kunnen gebruiken om polyethyleentereftalaat (PET), het materiaal dat wordt gebruikt voor plastic drankflessen, af te breken tot een eetbaar koekje waarvan ze suggereren dat het ideaal zou zijn voor toekomstige astronauten op diepe ruimtemissies, onderzeeërs of kolonies op de maan of Mars. Ze presenteerden hun werk op een bijeenkomst van de American Chemical Society in Chicago.

SIU-professor Lahiru Jayakody en collega's redeneerden dat aangezien plastic op koolstof is gebaseerd en voedsel op koolstof is gebaseerd, voedingsproducten een handige upcycling-markt voor PET-afval zouden kunnen zijn. Ze programmeerden verschillende soorten gist om plastic moleculen om te zetten in eiwitten, vitamines en smaakstoffen via een gepatenteerd proces dat afhankelijk is van water en zuurstof bij hoge temperatuur en druk om plastic flessen af te breken tot kleine stukjes om ze toegankelijker te maken voor microben. De microben gaan vervolgens aan de slag om die stukjes om te zetten in eiwitten, vetten en zuren.

De laatste stap: het toevoegen van vezels, zetmeel en zoetstof en het extruderen van het resulterende 'deeg' door een 3D-printer om kleine koekjes te vormen. Ze hebben hun creatie µBites (microbeten) gedoopt. De onderzoekers hebben nog geen menselijke smaaktests uitgevoerd, maar proefpersonen meldden dat de koekjes heerlijk ruiken en zeiden dat ze