Net als duizenden andere inwoners van Zaporizja heeft Denys Maksysjko jarenlang gewerkt voor de plaatselijke staalfabriek Zaporizjstal, die generaties lang de grootste en rijkste bron van werkgelegenheid is geweest in deze grote Oekraïense stad. "Zaporizjstal is niet zomaar een groot bedrijf, het is het hart van de stad," zegt hij. Nu, na een reeks Russische raketaanvallen, is dat hart opgehouden met kloppen. De fabriek die 8.500 mensen in dienst heeft, is voor onbepaalde tijd gesloten na vier golven van Russische aanvallen – twee in augustus en twee in september. "Alle apparatuur is vrijwel volledig verwoest. Er zijn geen ramen meer over en er zitten gaten in de daken. De hoogovens zijn bijna volledig verwoest," zegt Maksysjko.

Rusland vuurde in totaal 17 raketten af op Zaporizjstal, volgens Oleksandr Myronenko, operationeel directeur van staalfabrieks eigenaar Metinvest. Acht arbeiders werden gedood en 31 gewond. "We zijn nu puin aan het ruimen en proberen de wederopbouw te plannen," vertelt Myronenko aan de BBC. Op dit moment is het allesbehalve zeker of Zaporizjstal ooit weer zal opstarten. Ruslands aanhoudende campagne van luchtaanvallen op Oekraïense metallurgische fabrieken begon in augustus, en inmiddels zijn ze allemaal geraakt, sommige meerdere keren. Natuurlijk is deze sleutelsector van de Oekraïense economie een aantrekkelijk doelwit.

Vóór het begin van de grootschalige invasie in 2022 waren metallurgie en mijnbouw goed voor ongeveer 10% van het Oekraïense bbp en een derde van de export. Het bood werk aan meer dan een half miljoen mensen, en elke dertiende baan in Oekraïne was op de een of andere manier aan de industrie verbonden. Door de recente Russische aanvallen is het vrijwel tot stilstand gekomen, en de bijdrage aan het Oekraïense bbp is nu "waarschijnlijk bijna nul", zegt Myronenko. Tot voor kort was zijn bedrijf de grootste producent van staal en ijzer in Oekraïne, maar al zijn staalfabrieken liggen voorlopig stil. "Het is duidelijk dat ze proberen de Oekraïense economie te stoppen en te voorkomen dat Oekraïne [export]geld uit het buitenland krijgt, belastingen en lonen kan betalen, ervoor kan zorgen dat steden leven en mensen werk hebben," zegt Myronenko. "Hun inspanningen zijn tot nu toe zeer effectief geweest."

De schade aan de metaalindustrie kan verwoestende gevolgen hebben voor de Oekraïense economie en samenleving. Oekraïne had 12 metallurgische fabrieken voordat het kort na het begin van de vijandelijkheden met Rusland in 2014 delen van zijn industriële hartland in het oosten verloor. In 2018 waren dat er nog maar negen, en drie jaar na het begin van de grootschalige oorlog in 2025 was dat aantal gedaald tot zes. Onder de verloren fabrieken bevonden zich de Azovstal- en Illitsj-fabrieken in Marioepol, de Zuid-Oost-Oekraïense stad die na een maandenlang Russisch beleg werd ingenomen.

Een van de staalsteden die onlangs in Ruslands raketaanvallen verstrikt raakten, is de thuisstad van president Volodymyr Zelensky, Kryvyj Rih. Op 25 september kondigde de grootste staalfabriek van Oekraïne, Arcelor Mittal Kryvyj Rih, aan niet te kunnen heropenen na herhaalde aanvallen gedurende vijf weken, en prees de moed van zijn arbeiders, van wie er vijf waren omgekomen. Het hoofd van de plaatselijke Defensieraad, Oleksandr Vilkul, richtte zich in een noodtoespraak tot de inwoners van de stad, waarin hij sprak van een "zeer zware klap" die meer zou treffen dan alleen duizenden banen. De situatie, gaf hij toe, was zeer moeilijk. "Het zijn belastingen die de begroting van onze gemeenschap voeden," zei hij. "Ze zorgden voor geld om de stedelijke infrastructuur draaiende te houden, verwarmingsinstallaties en hun leidingen te repareren, geld voor kleuterscholen, sociale diensten en vele andere zaken."

Belastingen betaald door metaalproducerende bedrijven financierden 30-70% van de lokale overheidsuitgaven in hun gaststeden, zegt Stanislav Zintsjenko, hoofd van het in Kyiv gevestigde adviesbureau GMK Center. "Met andere woorden, het fysieke voortbestaan van deze steden hing van deze bedrijven af," vertelde hij aan de BBC. "Dit is een catastrofaal probleem voor de Oekraïense economie. Vóór de oorlog was de mijnbouw- en metallurgische industrie een sleutelindustrie. Het was altijd de grootste investeerder in de economie, met een gemiddelde investering van $2 miljard-$3 miljard (£1,5 miljard-£2,3 miljard) per jaar." Als de staalfabrieken blijven