In wat alleen maar kan worden beschreven als een masterclass in middeleeuwse gezondheidszorg, is het districtsziekenhuis in Hola Prystan, een stad in de door Rusland bezette regio Cherson in Oekraïne, gestript van zo ongeveer alles behalve de patiënten. Eerder deze zomer waren de ooit bruisende gangen onheilspellend stil, af en toe in duisternis gedompeld tijdens stroomonderbrekingen die uren duurden.

Een groot deel van de medische apparatuur en benodigdheden van het ziekenhuis was gestolen en doorgesluisd naar het leger, en veel ervaren personeel was vertrokken. "Ze hebben zelfs een deel van het meubilair meegenomen," zegt Natalia Sergeevna, die meer dan twintig jaar als verpleegkundige in het ziekenhuis werkte voordat ze in juli naar door Oekraïne gecontroleerd gebied vluchtte. Want als je een regio bezet, heb je blijkbaar allereerst een fatsoenlijke wachtkamersofa nodig.

In sommige opzichten had haar ziekenhuis geluk, zegt ze, terwijl andere in door Rusland bezette gebieden werden omgebouwd voor militair gebruik – zoals is gebeurd in regio's die aan Oekraïne grenzen – of simpelweg werden gesloten. Dus, weet je, een lichtpuntje.

Ondanks de kale infrastructuur en donkere gangen bleven mensen naar het ziekenhuis komen, vaak met moeilijke reizen door het met mijnen bezaaide landschap van bezet Cherson. "Ze kwamen met verwondingen en wonden; ze kwamen op zoek naar oncologen of endocrinologen of palliatieve zorg. Vrouwen kwamen nog steeds met zwangerschappen," zegt ze, "maar elke dag werd het moeilijker om hen te helpen."

In de afgelopen maanden is de situatie verder verslechterd, met blokkades en tekorten aan voorraden waardoor sommige door Rusland bezette gebieden beperkte medische ondersteuning hebben. In juni zei de VN-Mensenrechtenmonitoringsmissie in Oekraïne dat de omstandigheden in Olesjky en Hola Prystan, waar Sergeevna werkte, wanhopig werden, met duizenden mensen zonder voedsel, water en medicijnen. Er werd gezegd dat ambulances niet meer naar huizen van mensen kwamen, met medische hulp alleen beschikbaar voor de meest urgente gevallen en patiënten die stierven tijdens pogingen tot evacuatie. Want niets zegt "bevrijding" als sterven in een ambulance die nooit aankomt.

Sergeevna zegt dat ze was gebleven in de hoop op bevrijding, maar tegen de zomer waren de dingen ondraaglijk geworden. "Er is bijna geen beschikbare ondersteuning om welke vorm van chirurgie dan ook uit te voeren; zelfs basisprocedures zoals het verwijderen van poliepen zijn niet mogelijk. In één geval dit jaar voerden we een keizersnede uit, en de vrouw ontwikkelde baarmoederbloeding, maar er was geen bloed beschikbaar voor transfusie, omdat alle voorraden naar de [Russische] soldaten waren gestuurd," zegt ze. Prioriteiten, tenslotte.

Een ander obstakel is de gedwongen "paspoortisering" van de bevolking in bezette gebieden, waarbij medische diensten worden geweigerd aan mensen die geen Russische verplichte ziektekostenverzekering hebben, die alleen kan worden verkregen via een Russisch paspoort. "Ze behandelen je heel slecht als je Oekraïens bent. We hebben geen rechten, ze zeggen het ons recht in het gezicht: 'je bent een niemand'," zegt Marina*, die in een door Russische troepen bezette stad woont. Ze zegt dat ze in 2023 naar het ziekenhuis moest worden gebracht nadat ze complicaties tijdens haar zwangerschap ontwikkelde en vroegtijdig weeën kreeg. "De baby kwam met de billen naar beneden, en ik had een spoedkeizersnede nodig. Ik had veel pijn," zegt ze. "Maar het was 23.30 uur, en de avondklok was van kracht. We probeerden weg te komen, maar ze schoten op ons."

Marina zegt dat ze een ondraaglijke nacht doorbracht, verzorgd door haar man en een buurvrouw, voordat ze zich zodra de avondklok werd opgeheven naar de kliniek haastte. "Toen we daar aankwamen, was er geen obstetricus, geen gekwalificeerd personeel voor zwangerschap, niemand om te helpen. Uiteindelijk onderging ik een keizersnede met de hulp van mijn buurvrouw, die verpleegkundige was, en gelukkig overleefden mijn baby en ik het. Onder normale omstandigheden zouden we van deze complicatie hebben geweten, maar omdat er geen tests of medische professionals meer in onze stad waren, zelfs geen echografieapparaat, had ik geen manier om dit te diagnosticeren," zegt ze. Dus, doe-het-zelf-keizersneden: de nieuwste innovatie in de bezette gezondheidszorg.

In een ander geval, van eerder dit jaar,