Aan de oevers van Nkondo, in het Oegandese district Kikuube, begint de dag voor zonsopgang. Vissers gaan het meer op om te vissen, terwijl gezinnen rond het Albertsmeer afhankelijk zijn van het water voor voedsel, inkomen en dagelijks overleven. Maar achter deze dagelijkse activiteiten schuilt een steeds zichtbaardere dreiging: plastic afval en ander vuil dat in het Albertsmeer terechtkomt.

Leiders van de lokale vissersgemeenschap waarschuwen dat zonder dringende maatregelen vervuiling de visbestanden in gevaar kan brengen en daarmee ook het leven van toekomstige generaties. Net als de lokale vissers heeft ook de VN gewaarschuwd voor de achteruitgang van zoetwatersoorten door vervuiling en milieuvervuiling in de afgelopen decennia. Oppervlaktewateren krimpen of verdwijnen volledig in gebieden waar 93,1 miljoen mensen wonen, terwijl meer dan een kwart steeds troebeler wordt door vervuiling, volgens een rapport uit 2024 van het Milieuprogramma van de VN (UNEP) en VN-Water.

Ter gelegenheid van Wereldmerendag, die jaarlijks op 27 augustus wordt gevierd, zei Solomon Wamara, voorzitter van de vissers op het Albertsmeer, dat de gemeenschap het meer niet langer kan zien als bron van levensonderhoud terwijl ze het laat vullen met afval. "Het is een goed moment om de bedreigingen onder de aandacht te brengen waarmee dit meer, dat onze levensader is, wordt geconfronteerd," vertelde hij aan UN News. Voor meneer Wamara is plastic afval niet alleen een kwestie van hygiëne. Het heeft directe gevolgen voor de toekomst van de visserij en de voedselzekerheid. Hij zei dat wanneer plastic zakken en ander afval worden weggegooid, ze uiteindelijk in het meer terechtkomen, waar ze de gebieden kunnen aantasten waar vissen broeden en opgroeien.

Maar de vervuiling stopt niet bij de oevers van het meer. Landbouwactiviteiten en afvalverwerking zorgen er vaak voor dat afval uit de rivieren Wambaya, Waki en Nguse in het Albertsmeer terechtkomt, zei meneer Wamara. "Riviervervuiling tast de paaigronden van vissen aan en ook de voedselzekerheid. Deze rivieren zijn essentieel voor het overleven van vissen en gemeenschappen die afhankelijk zijn van het meer," zei hij. "Het meer is ons leven."

De gemeenschap zou de manier waarop ze voor het meer zorgt moeten veranderen, volgens meneer Wamara. Hij drong er bij gemeenschappen rond het Albertsmeer op aan om te stoppen met het dumpen van afval - vooral plastic - en deel te nemen aan milieu- en hygiëneactiviteiten. Meneer Wamara steunt maandelijkse schoonmaakcampagnes en zegt dat dergelijke inspanningen moeten worden uitgebreid en meer gemeenschappen moeten betrekken. Bij natuurbehoud moet ook rekening worden gehouden met de financiële situatie van de mensen wiens levensonderhoud afhankelijk is van het meer, zei hij. In plaats van traditionele vissers overmatig te belasten, zouden autoriteiten hen moeten helpen om op een duurzame en legale manier te blijven vissen.

Godwin Angalia, de districtscommissaris van Kikuube, die zelf uit een vissersgemeenschap komt en ooit visser was, zei dat de overheid meren ziet als een belangrijke pijler van lokale economieën en het leven van mensen. "Als overheid hechten we waarde aan meren omdat ze het leven van miljoenen burgers mogelijk maken," zei meneer Angalia. "Ze bieden ook verschillende hulpbronnen die de samenleving ondersteunen." Het Albertsmeer wordt echter geconfronteerd met verschillende uitdagingen, waaronder milieuvervuiling en illegale visserij. Volgens meneer Angalia blijft de overheid stappen ondernemen om vervuiling door menselijke activiteiten te bestrijden en tegelijkertijd de waterbronnen die het meer voeden te beschermen. "Natuurlijk zijn rivieren zoals Nguse en Wambaya vervuild," zei hij. "Ook het Bugoma-woud is erg belangrijk voor het leven van het Albertsmeer en de wezens die erin leven." Meneer Angalia zei dat er inspanningen gaande zijn om het Bugoma-woud en de rivieren die hun water in het Albertsmeer lozen te beschermen tegen vernietiging en vervuiling. Hij heeft dorpsleiders ook opgeroepen om waakzaam te zijn en mensen die het milieu vervuilen of de hulpbronnen van het meer vernietigen te melden bij de bevoegde autoriteiten.

Naast overheidsmaatregelen zei meneer Angalia dat de gemeenschap deel moet uitmaken van de oplossing. De overheid is begonnen met het vormen van inheemse gemeenschapscomités die zullen helpen bij het visserijbeheer in hun gebieden. Meneer Angalia zei dat deelname van vissers belangrijk is omdat zij bekend zijn met de