Het hertogdom Cornwall heeft een glimmende nieuwe website met de missie om een 'wereldleidende impactorganisatie' te worden. Het updaten van de site was het makkelijke deel. Het opknappen van honderden verouderde, meestal landelijke huurhuisjes, boerderijen en buitenhuizen? Dat is wat lastiger.

Een huurder, in slechte gezondheid en worstelend om een grotendeels ongeïsoleerd huis te verwarmen met alleen kolenkachels, zei: 'Deze plek voldoet niet aan de normen van de 20e eeuw, laat staan de 21e. Het is archaïsch. Het moet worden opgeknapt, maar ik denk niet dat ze het geld willen uitgeven.'

Er is zeker geld. Het hertogdom, opgericht in 1337 om mannelijke troonopvolgers te financieren, heeft een winstmarge van ongeveer 60% en betaalt jaarlijks meer dan £20 miljoen uit aan Prins William, de 25e hertog. Het ontwijkt ook vennootschapsbelasting, vermogenswinstbelasting en erfbelasting. Eerder dit jaar kondigde het hertogdom aan dat het 20% van het landgoed in het komende decennium zou verkopen en £500 miljoen zou investeren in lokale gemeenschappen, huisvesting en milieuprojecten. William heeft beloofd zijn erfenis te transformeren, zeggende: 'Er is zoveel goeds dat we kunnen doen. Ik probeer ervoor te zorgen dat ik prioriteit geef aan dingen die het leven van mensen in die gebieden beter maken.'

Maar dezelfde huurder is niet overtuigd: 'Ik weet zeker dat dit een van de eigendommen is die hij zal verkopen en ik weet niet wat er daarna met mij zal gebeuren. Moeten ze een andere plek voor mij vinden of word ik er gewoon uitgegooid?'

Het is een dilemma waar veel huurders van het hertogdom voor staan, van wie de meesten terughoudend zijn om zich uit te spreken, in gebieden waar de huisvestingscrisis acuut is. Veel woningen, waaronder die van het hertogdom, zijn omgebouwd tot vakantieverhuur, en tweede huizen zijn er in overvloed, waardoor er weinig huuropties overblijven. De huisjes zien er misschien idyllisch uit, maar veel zijn goedkoop gebouwd voor landarbeiders. Oudere zijn van steen; nieuwere zijn van enkelsteens baksteen. Ze liggen verspreid rond boerderijen en dorpen in Cornwall, de Scilly-eilanden en Dartmoor.

Klachten zijn consistent: het hertogdom geeft niet graag geld uit, reparaties duren lang, en huizen zijn koud. Deze woningen verschijnen niet in de glossy 'impactrapporten' - die tonen nieuwere ontwikkelingen zoals Poundbury en Nansledan. Commerciële investeringen vormen nu meer dan de helft van het inkomen van het hertogdom, maar de huizen worden een grotere hoofdpijn naarmate de huurnormen stijgen.

In reactie op het onderzoek van de Guardian zei het hertogdom dat het een 'unieke portefeuille heeft, waaronder veel historische gebouwen op afgelegen landelijke en eilandlocaties,' die 'unieke uitdagingen' met zich meebrengt, aangepakt via een renovatieprogramma. Ze erkenden dat werk niet altijd zo snel gaat als ze zouden willen. Ze beloofden een extra £50 miljoen voor bestaande woningen, bovenop de £500 miljoen, en merkten op dat ze sinds 2022 £11 miljoen aan verbeteringen hadden uitgegeven en 150 'moderne, energiezuinige woningen hadden opgeleverd, allemaal met EPC A of B.' Echter, slechts zes daarvan waren particuliere huurwoningen van het hertogdom; de meeste werden verkocht.

Het hertogdom Lancaster, dat 18.000 hectare beslaat van Noord-Engeland tot Northamptonshire en delen van Londen, heeft soortgelijke problemen. Geërfd door Koning Charles in 2022, zei het dat het veel belang hecht aan het zijn van een 'verantwoordelijke verhuurder' en investeerde vorig jaar meer dan £3 miljoen in reparaties en upgrades. Sandringham, ook geërfd, publiceert geen rekeningen maar zegt te investeren in onderhoud en verbeteringen, met uitzonderingen voor sommige woningen.

Samen zijn de drie landgoederen meer dan £2 miljard waard en hebben ze meer dan 1.000 huurwoningen. Elizabeth Earle, een advocaat bij Farrer & Co, die voor beide hertogdommen werkt, merkte onlangs op dat nieuwe wetgeving 'onevenredig hard kan aanvoelen voor eigenaren van oudere, landelijke en vaak energie-inefficiënte woningen.' Ze had het niet over de royals, maar zei: 'De ironie is dat, hoewel dit precies het soort woningen is waar mensen van dromen, het steeds moeilijker wordt om ze te verhuren - en bijna onmogelijk om ze aan moderne normen te laten voldoen.'

Inderdaad, de droom van een schilderachtig landelijk huisje verliest wat charme als je rillend bij een kolenkachel zit, je afvragend of de 'impact' van de prins