Koning Charles heeft de trans-Atlantische slavenhandel beschreven als een "beschamende episode in de geschiedenis" die hem met "diepe droefheid" vervulde, waarmee hij een top van Commonwealth-leiders in het Caribisch gebied opende met woorden die zwaar waren van berouw en opvallend licht van de formele excuses die sommigen voorafgaand aan de Commonwealth Heads of Government Meeting (Chogm) in Antigua en Barbuda hadden gevraagd.

De koning zei dat de handel in tot slaaf gemaakten "nog steeds een schaduw werpt" over het verbond van naties. "De trans-Atlantische handel in tot slaaf gemaakten werpt nog steeds een schaduw over deze eilanden en andere leden van ons Gemenebest," zei hij tegen de top. "Zoals ik eerder heb gezegd, die beschamende episode in de geschiedenis vervult mijn hart met afschuw en mijn ziel met het meest diepe persoonlijke verdriet."

Er waren geen directe excuses in de toespraak, ondanks oproepen van sommigen aan het VK om zich formeel te verontschuldigen voor zijn historische rol in de slavenhandel. Er was echter wel een erkenning dat de koning persoonlijk meer had geleerd over de erfenis van de handel. "Hoe meer ik mijn eigen begrip van de kwesties heb vergroot, door te luisteren, te leren en te kijken, hoe meer ik me heb ingezet om manieren te vinden waarop we in modern partnerschap kunnen samenwerken om de fouten uit het verleden aan te pakken met actie voor de toekomst," zei hij.

De koning bood ook een kort filosofisch seminar over de aard van erfenis: "De geschiedenis is niet aan ons om te kiezen of te veranderen. Het wordt ons nagelaten in een complexe synthese door voorouders die we nooit kunnen kennen. Onze erfenis omvat zowel hun prestaties als hun fouten - het goede dat ze deden evenals de fouten."

Premier Andy Burnham, ook aanwezig op de top, heeft gezegd dat hij openstaat voor een formele excuses van Groot-Brittannië, maar financiële herstelbetalingen heeft uitgesloten. Sprekend op dinsdag zei hij dat zijn regering een nieuwe aanpak nastreeft gericht op het "nieuw leven inblazen van het Gemenebest", ondanks het afwijzen van eisen voor herstelbetalingen. "Ik ben heel duidelijk geweest dat we geen herstelbetalingen steunen," zei hij. "Maar het is niet zo dat we landen in het Gemenebest niet steunen bij ontwikkeling, en hen helpen met schuldenproblemen die ze hebben, groene financiering. Dat is wat we onder alle regeringen hebben gedaan en naar mijn mening moeten we blijven doen als onderdeel van het Gemenebest."

De toespraak van de koning verwees ook naar de "brutale conflicten" waarmee de wereld wordt geconfronteerd, de "catastrofale realiteit" van klimaatverandering en snelle technologische ontwikkeling - een nette samenvatting van de planetaire takenlijst.

De Chogm-bijeenkomst brengt elke twee jaar leiders van 56 staten samen in een ander deel van het Gemenebest, een vrijwillige groepering die voornamelijk bestaat uit voormalige gebieden van het Britse Rijk. Het officiële thema van dit jaar is Accelerating Partnerships and Investment for a Prosperous Commonwealth.

De koning en koningin zijn op een tour door het Caribisch gebied die moeilijke debatten over de koloniale erfenis van het VK in de regio opnieuw heeft aangewakkerd. Op zijn eerste stop in de Bahama's hield de koning een toespraak waarin hij sprak over het "lijden uit het verleden". In Guyana bezocht hij de locatie van een slavenopstand, waar honderden tot slaaf gemaakten werden gedood.

Het paleis heeft eerder gezegd dat de rol van de koning niet het maken van beleid is, te midden van de aanhoudende ruzie over excuses voor slavernij - een nuttig onderscheid, aangezien excuses doorgaans nogal beleidsnabij zijn. Ondertussen werd koning Charles III, in een moment van meteorologische nederigheid, betrapt in een stortbui bij een parade in Antigua en Barbuda.