De zeventienjarige Salvatore weegt 170 kilo en kan zijn eigen veters niet strikken. De wielen van zijn Vespa-scooter zijn in één week zeven keer gebroken door de belasting. Zijn moeder Anna zegt simpelweg: 'Hij eet constant.' Salvatore is een van de groeiende groep Italiaanse kinderen en tieners met obesitas, een crisis die zo acuut is dat in delen van de regio Campanië meer dan 40% van de acht- en negenjarigen te zwaar is. Ponticelli, vlakbij Napels, heeft de twijfelachtige eer een van de wereldhoofdsteden van kinderobesitas te zijn.

Dit is een opvallende ontwikkeling voor een land dat lang werd beschouwd als de spirituele thuisbasis van het mediterrane dieet. Toch behoren Italiaanse kinderen tegenwoordig tot de zwaarste van Europa, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dr. Sonja Chiappetta, die 15 jaar lang ernstige obesitas heeft behandeld in het Betania-ziekenhuis in Ponticelli, merkt op dat haar patiënten vroeger in de vijftig waren. 'Nu zie ik dezelfde patiënten als ze tieners zijn, soms pas 16. Ze worden jonger, en dat is beangstigend.' Ze voert operaties uit die tot 90% van de maag verwijderen, maar Salvatores gewicht is zo excessief dat de operatie te gevaarlijk is. In plaats daarvan heeft hij een GLP-1-afslankinjectie gekregen om zijn eetlust voldoende te verminderen om in aanmerking te komen voor een operatie.

Het mediterrane dieet – rijk aan groenten, peulvruchten, olijfolie, volkoren granen en vis – werd beroemd nadat de Amerikaanse fysioloog Ancel Keys en zijn vrouw, biochemicus Margaret Keys, in de jaren vijftig gemeenschappen in Zuid-Italië bestudeerden en hun gewoonten koppelden aan opmerkelijk lage percentages hartziekten. Maar zoals Dr. Valter Longo, directeur van het Longevity Institute aan de University of Southern California, het stelt: 'Het traditionele mediterrane dieet is verloren gegaan. Slechts 10% van de Italianen volgt het nog.' Hij vat het moderne Italiaanse dieet nu samen met wat hij de 'vijf P's' noemt: pizza, pasta, patate (aardappelen), proteïne en pane (brood). De transformatie is zichtbaar van supermarktschappen vol ultrabewerkte voedingsmiddelen tot pizzeria's die stukken verkopen met bergen friet, worstjes en gefrituurde snacks.

Dr. Roberto Berni Canani, kinderarts en obesitasspecialist aan de Federico II Universiteit in Napels, ziet de gevolgen dagelijks. 'Ik heb kinderen behandeld die pas twee of drie jaar oud zijn en al 25 kilo wegen,' zegt hij. De meeste ouders herkennen niet dat hun kinderen te zwaar zijn. 'Ze komen naar me toe vanwege andere problemen – een hoest, buikpijn, diarree. Ze beseffen niet dat het gewicht van hun kind de oorzaak is.' De tienjarige Francesca weegt 60 kilo en heeft een aanhoudende hoest en moeite met slikken; haar ouders zochten hulp voor een vermeende ontstekingsziekte, niet voor haar gewicht. Ze eet brood met Nutella als ontbijt, een met chocolade gevulde cake als tussendoortje, pasta met linzen als lunch en meestal kip als avondeten. Haar moeder Carmen zegt: 'Maar ze eet geen groenten. Ik zet ze voor haar neer, maar ze raakt ze niet aan.' Dr. Berni Canani legt uit dat het probleem het algemene patroon is: kleine, calorierijke voedingsmiddelen gedurende de dag, suikerhoudende dranken, te weinig fruit en groenten, en weinig begrip van hoe deze gewoonten zich opstapelen.

Kinderen aanmoedigen om actiever te zijn is verrassend moeilijk. Veel scholen zijn gehuisvest in prachtige oude palazzi die nooit zijn ontworpen voor moderne lichamelijke opvoeding. Op de basisschool Ugo Foscolo heeft de gymzaal nauwelijks genoeg ruimte voor een klas om te bewegen. Lerares Francesca Pecce zegt dat ze een 10-jarige leerling heeft die ongeveer 60 kilo weegt, maar zijn moeder maakt zich geen zorgen. 'In de Napolitaanse cultuur wordt een kind dat een beetje mollig is met roze wangen vaak als gezond beschouwd.' Scholen kunnen volgens haar helpen dat te veranderen, vooral als kinderen lessen over gezond eten 'mee naar huis nemen'.

Een voedingsworkshop van de Valter Longo Foundation op een middelbare school in Napels maakt deel uit van een regionaal initiatief om kinderobesitas aan te pakken. In de komende maanden zullen meer dan 17.000 studenten op 25 scholen deelnemen, met gezinnen die