In een schokkende wending die werkelijk niemand verraste die oplette, hebben bijna alle grote Britse hypotheekverstrekkers de afgelopen dagen renteverhogingen op woningleningen aangekondigd.

Analisten weten niet zeker of er meer verhogingen komen, maar ze dringen er bij iedereen die een nieuwe deal nodig heeft op aan om nu te handelen - want niets zegt 'financiële zekerheid' als je je haast in een verbintenis die je later misschien betreurt. Iemand wiens vijfjarige deal afloopt, moet bij een volgende deal onder een typisch tarief meer dan £ 5.000 per jaar meer betalen, als ze hetzelfde bedrag lenen. Dat is ongeveer de prijs van een kleine auto, of heel veel avocadotoast.

Veel kredietverstrekkers staan leners toe om zes maanden voordat hun huidige contract afloopt een nieuwe deal vast te leggen, met de optie om over te stappen als de kosten dalen voordat deze ingaat. Maar zoals Rachel Springall van Moneyfacts opmerkte: "Leners die verwachtten dat de hypotheekrente de komende weken zou dalen, hebben hun hoop de grond in geboord." Ze voegde eraan toe: "Het is nog steeds essentieel dat leners niet wachten met het zoeken van advies om het hypotheekdoolhof te navigeren." Vertaling: zoek hulp, want dit doolhof bevat minotaurussen.

De rentetarieven fluctueren op basis van de basisrente van de Bank of England en de marktomstandigheden. Voor leners met een hypotheek met een vaste rente - wat de meeste huiseigenaren hebben - verandert het tarief niet totdat de deal afloopt, meestal na twee of vijf jaar. Sinds het begin van de oorlog in Iran heeft de wereldwijde economische onzekerheid de kosten opgedreven. Iemand met een typische tweejarige deal die £ 250.000 leent, betaalt waarschijnlijk £ 120 per maand meer dan wanneer ze de deal begin maart hadden afgesloten, toen de Amerikaans-Israëlische aanvallen begonnen. Ja, geopolitiek heeft een directe lijn naar je maandelijkse uitgaven.

Meer recent zijn de kosten voor het lenen van de Britse overheid gestegen, wat een domino-effect heeft op de hypotheekrente. Die druk bleef aanhouden bij de laatste verkoop van schulden door het VK op dinsdag. Verwacht wordt dat gouverneur Andrew Bailey van de Bank of England vragen krijgt over deze onrust op de obligatiemarkt wanneer hij later op dinsdag verschijnt voor de Treasury Committee van parlementsleden. Succes daarmee, gouverneur.

De situatie heeft ertoe geleid dat verschillende grote kredietverstrekkers de afgelopen dagen de rente hebben verhoogd. David Hollingworth van makelaar L&C zei: "Het moeilijke is om te weten of dit het einde is of slechts de eerste ronde van verhogingen." Aaron Strutt van Trinity Financial voegde eraan toe: "Hopelijk is dit het einde van de renteverhogingen voor een tijdje, maar er zijn zeker geen garanties. Meerdere kleine hypotheekrentestijgingen stapelen zich op en weerhouden mensen er uiteindelijk van om huizen te kopen."

Potentiële kopers en leners wordt aangeraden om advies in te winnen en vroeg te plannen. De nieuwste gegevens van de Bank of England tonen aan dat meer kopers leningen met kleinere aanbetalingen afsluiten, waardoor ze meer blootgesteld zijn aan renteveranderingen. Het aandeel hypotheken waarbij de lening meer dan 90% van de woningwaarde bedraagt, heeft het hoogste niveau in 18 jaar bereikt. Want wat kan er in vredesnaam misgaan met kleine aanbetalingen en stijgende rentes?

De laatste stappen zijn een verdere klap voor degenen die van veel goedkopere vijfjarige deals afkomen. De rentetarieven liggen echter nog steeds ver verwijderd van hun pieken van de afgelopen jaren, en hoeveel mensen kunnen lenen hangt af van hun omstandigheden. Vanaf dinsdag was het gemiddelde tarief voor een nieuwe tweejarige deal 5,65% en voor een vijfjarig product 5,70%. Dus niet bepaald koopjesjacht, maar ook nog geen paniekkamer - nog niet.